شنبه, 6 آذر 1400 :: Saturday, 27 November 2021
 
کد خبر: 98936

وارث ودایع نبوت و امامت

وارث ودایع نبوت و امامت
پیشوای دوازدهم در ماه ربیع الاول، سال 260 در حالی که کمتر از پنج سال از عمرش می گذشت، عهده دار امامت شد.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری ریشه

 انسان پیوسته در آرزوی قانون و مقرراتی است که سعادتش با آن تأمین شود. قانونِ کاملِ مشترکی که جهانِ بشریت را بی تبعیض و استثناء به نیکبختی رسانیده و در میانشان کمال عمومیِ را برقرار سازد.

بنا به اصلِ اعتقادی شیعه، رکن اصلیِ اسلام،امامت و حکومتِ امامِ معصوم بر مردم است.امامت و رهبری امّت عهدِ الهی است، که به انتخابِ خدا صورت گرفته و علم و عصمتِ امام از شرایطِ اولیه اعطای این منصب است.امامت، مقامی رفیع و از مناصب الهی است.امام باید حتما از طرف خداوند منصوب شود.منشا امامت وراثت نیست، لیاقت است که با پیروزی در امتحانات الهی ثابت می گردد و این امام باید وارثِ تمامیِ علومِ انبیاء ماقبلِ خود باشد تا هم مروّج و مبلّغِ معارفِ قبل از خود بوده باشد و هم حرفی جدید برایِ گفتن داشته باشد.امامت همان مقام رهبری همه جانبه مادّی و معنوی، جسمی و روحانی و ظاهری و باطنی است، امام رئیس حکومت و پیشوای اجتماع و رهبر مذهبی و مربی اخلاق و رهبر باطنی و درونی است.امام از یک سو با نیروی مرموز معنوی خود افراد شایسته را در مسیر تکامل باطنی رهبری می کند، با قدرت علمی خود افراد نادان را تعلیم می دهد و با نیروی حکومت خویش یا قدرتهای اجرایی دیگر، اصول عدالت را اجرا می نماید.مقامِ امامت مقامِ تحقّق بخشیدن به تمامِ برنامه هایِ الهی است، به تعبیر دیگر ایصال به مطلوب و هدایتِ تشریعی و تکوینی است.

5f6094192cf28.jpg

امام زمان وارتث ودایع نبوت و امامت است. این جمله به چه معناست؟ وجود امام در هر عصر و زمان و هر جامعه ای برای هدایت انسان ها به سوی کمال ضرورت دارد. بنا به اصلِ اعتقادی شیعه، رکن اصلیِ اسلام،امامت و حکومتِ امامِ معصوم بر مردم است.

پیشوای دوازدهم در ماه ربیع الاول، سال 260 در حالی که کمتر از پنج سال از عمرش می گذشت، عهده دار امامت شد. پیشوایی آن حضرت در شرایطی بحرانی آغاز گشت. حکمرانان عباسی به عنوان دشمنان بیرونی جبهه ی امامت، تمام تلاش خود را برای نابودی این جبهه به کار گرفته بودند. دشمن درونی نیز از درون کانون امامت در چهره جعفر بن علی، به کمک دشمن بیرونی شتافت و کار امام زمان علیه السلام را دشوارتر ساخت.
 

343180_690.jpg

از سوی دیگر، شیعیان پس از رحلت امام عسکری علیه السلام در سردرگمی نگران کننده ای فرو رفتند. بسیاری از آنان از اصل وجود جانشین برای آن حضرت خبر نداشتند. برخی دیگر تنها بشارت ولادت حضرت مهدی (عج) را شنیده بودند. تعداد بسیار اندکی نیز که آن حضرت را دیده بودند، حاکمیت جو خفقان اجازه نمی داد حقیقت را بازگو کنند؛ چون هم بر جان خود بیمناک بودند و هم بر جان امام.

این فضا با ادعای جانشینی امام عسکری علیه السلام توسط جعفر و تصریح وی بر این که پیشوای یازدهم هیچ فرزندی از خود برجای نگذاشته، مسموم تر و مأیوس کننده تر شد. منحرف شدن تعدادی از شخصیت های شیعه - که برخی از آنان سمت وکالت امامان پیشین را داشتند - از خط امامت و ادعای سفارت دروغین توسط بعضی از آنان و ایستادگی در برابر نایبان منصوب آن حضرت عامل مهم دیگری بود که بر شدت این بحران می افزود. نمونه های زیر ترسیم کننده شرایط سیاسی - فرهنگی و بیانگر وضعیت بحرانی دوران امامت امام دوازدهم است که به اجمال بیان شد.
 

1586353452_robeka_ir_.jpg

شرایط سیاسی - فرهنگی دوران امامت حضرت مهدی

الف - بازرسی منزل امام:

مأموران لحظاتی پس از شهادت امام عسکری علیه السلام به خانه ی حضرت هجوم برده به بازرسی منزل و مهر و موم کردن دارایی های آن گرامی پرداختند. هدف اصلی آنان - با توجه به گزارش جعفر مبنی بر وجود فرزند برای امام - آگاهی از جانشین حضرت و دستگیری وی بود. از این رو، همراه خود، زنان قابله ای را آورده بودند تا کنیزان حضرت را بازرسی کنند. آنان مادر حضرت مهدی را دستگیر کرده نزد معتمد بردند. خلیفه از او خواستار فرزندش شد، ولی او منکر داشتن فرزند شد و برای انحراف افکار عمومی از فرزندش، ادعای بارداری کرد. معتمد او را به قاضی القضاه سپرد تا زمان وضع حمل از او مراقبت کند. با مرگ عبیدالله بن یحیی بن خاقان و شورش یعقوب لیث صفار و زنگیان علیه حکومت، آزاد شد.(1)

یکی از شاهدان - که به هنگام هجوم مأموران، در منزل امام حضور داشته - می گوید:
«سواران خلیفه که جعفر کذاب نیز در میان آنان بود به خانه ی امام هجوم برده و به غارت اموال و اثاثه منزل پرداختند. تمام کوش من حفظ مولایم بود که ناگاه دیدم او از در خارج شد بدون آن که مأموران، متوجه شود.»(2)

ب - بازرسی خانه های شیعیان:

معتمد پس از ناکامی در جریان بازرسی منزل امام عسکری علیه السلام در اقدامی گسترده تر، دستور بازرسی منازل شیعیانی را داد که احتمال می رفت حضرت حجت در آنجا پنهان شده باشد. این کار با همکاری جعفر - که شیعیان را خوب می شناخت - انجام گرفت. جعفر با آزار شیعیان و حتی زنان و کنیزان وابسته به امام عسکری علیه السلام، تهدید و تحقیر آنان و حتی دربند کشیدن و به زندان افکندن برخی از آنان، جو رعب و وحشتی در میان پیروان اهل بیت ایجاد کرد و دل بازماندگان حضرت عسکری علیه السلام از جمله امام زمان (عج) را آزرد؛ بگونه ای که به تعبیر شیخ مفید، مصیبت بزرگی از این ناحیه بر بازماندگان حضرت وارد آمد.(3)
ج - اختلاف در مسأله امامت:
با رحلت امام عسکری علیه السلام شیعیان در مسأله امامت دچار اختلاف گشته و به چند گروه تقسیم شدند. گروهی برآن شدند که امام عسکری علیه السلام رحلت نکرده و او زنده است و همو مهدی آل محمد است.برخی قائل شدند گرچه امام عسکری علیه السلام درگذشته، لیکن دوباره زنده می شود و همو مهدی قائم خواهد بود. بعضی دیگر به «فترت» معتقد شده و گفتند: پس از امام عسکری علیه السلام امامی وجود نداشت و جامعه اسلامی در این فترت از زمان بدون امام بود. جمعی نیز تحت تأثیر تبلیغات سوء جعفر قرار گفته، معتقد به امامت او شدند. گروهی دیگر، در شک و سرگردانی فرو رفته، نمی دانستند به کجا بروند و به چه کسی روی آورند. تعداد زیادی نیز بر صراط مستقیم امامت باقی ماندند و پس از امام عسکری علیه السلام به امامت فرزندش معتقد شدند.(4)

امام عسکری علیه السلام چنین وضعیت اسفباری را پیش بیی کرده و فرمود: در سال 260، پیروان من دچار پراکندگی خواهند شد.(5) مسعود در این زمینه می نویسد: شیعیان پس از درگذشت امام عسکری علیه السلام درباره منتظر از خاندان پیامبر صلی الله علیه و اله دچار اختلاف گشته و به بیست گروه تقسیم شدند.(6) نوبختی تعداد فرقه های پدید آمده را چهارده ذکر کرده و به تفصیل درباره ی ویژگی ها و اعتقادات سیزده فرقه آنها بحث کرده است.(7)

د - سفیران دروغین: همزمان با پیدایش و گسترش گروه های یاد شده گروهی از فرصت طلبان و دنیادوستان به دروغ از سوی امام زمان (عج) ادعای سفارت کرده و بدین وسیله فضای جامعه را بیش از پیش مسموم ساختند و موجب انحراف و گمراهی عده زیادی از مردم شدند. بعضی از این افراد عبارتند از:

1- ابومحمد شریعی. وی از یاران عسکریین علیهماالسلام بود ولی از مسیر حق منحف شد و در شمار غلات قرار گرفت. وی مدعی نیابت از سوی آن دو امام بزرگوار شد.(8)

2- محمد بن نصیر نمیری. او از اصحاب امام عسکری علیه السلام بود که منحرف گشت و پس از درگذشت آن حضرت در دوران سفارت محمد بن عثمان، از طرف امام زمان (عج) مدعی سفارت و بابیت شد.(9)

3- احمد بن هلال کرخی. وی نیز از یاران امام عسکری علیه السلام بود که به تصوف گرایید و در دوران غیبت صغری منکر سفارت محمد بن عثمان شد و از پرداخت وجوه شرعی که نزدش بود خودداری کرد.(10)

4- ابوطاهر، محمد بن علی بن بلال. او از اصحاب امام عسکری علیه السلام بود که پس از درگذشت آن حضرت، مدعی وکالت و بابیت از سوی آن گرامی شد و از باز پس دادن اموالی که نزد وی بود، به محمد بن عثمان خودداری کرد و خود مدعی سفارت شد.(11)

مجموع رخدادها و جریان های یاد شده، این دوره از تاریخ امامت را در وضعیتی بحرانی و خطرناک قرار داده بود که برای هر دو جبهه ی درگیر مهم و سرنوشت ساز بود. امام عسکری علیه السلام با برنامه ریزی دقیق و دوراندیشانه - برغم همه مشکلات و محدودیت ها - رسالت الهی خود را در ارتباط با مسأله امامت بطور کلی و امام پس از خویش بطور خصوصی ایفا کرد، که در درس پیش به نمودهای آن اشاره کردیم. در ادامه این درس به تلاش ها و تدابیر حضرت مهدی (عج) در این زمینه خواهیم پرداخت.

امام مهدی (عج) و دشمن خانه زاد
از جمله چهره های فعالی که همزمان با آغاز امامت حضرت مهدی (عج) در صحنه سیاسی جامعه اسلامی رخ نمود جعفر، معروف به جعفر کذاب،(12) عموی آن حضرت بود. وی به جای تغذیه از شجره طیبه ی امامت و بهره وری از خورشدی تابناکی مانند امام هادی علیه السلام، به تاریکی و سیه روزی روی آورد و راه عیاشی، شرابخواری و لهو و لعب در پیش گرفت(13) و در این مسیر تا آنجا پیش رفت که پدرش او را از خانواده خود طرد کرد و او را به منزله نمرود، فرزند نوح دانست و از شیعیان خواست از وی دوری گزینند.(14)

جعفر علاوه بر فساد اخلاقی و اعتقادی که بارزترین نمود آن ترک نماز و شرابخواری است،(15) در عرصه سیاسی نیز انحراف های فاحشی داشت که همدستی با حکومت عباسی، جاسوسی علیه بیت امامت، انکار وجود فرزند برای امام عسکری علیه السلام و ادعای امامت پس از آن حضرت، نمونه های روشن آن است.

حضرت مهدی (عج) هرچند پس از شهادت پدر بزرگوارش در پس پرده غیب قرار گرفت و از چشم عمومی مردم پنهان گشت و همین خلأ موجب شد تا جعفر بیشترین سوء استفاده را بکند؛ لیکن نسبت به فعالیت های ضد مذهبی وی بی تفاوت نبود و در مواقع لازم در برابر آنها موضع می گرفت. این موضع گیریها به دو صورت انجام می شد: به صورت مستقیم و به صورت توقیع از طریق سفیران خود. اینک چند نمونه.

1- در جریان اقامه نماز بر پیکر امام عسکری علیه السلام: جعفر که مدعی امامت بعد از برادر خود شده بود برای رسمیت بخشیدن به این ادعا، نخست خود را در معرض تسلیت گویی مردم و تبریک امامت خویش قرار داد؛ سپس خود را آماده اقامه نماز بر جنازه امام کرد. وقتی کار غسل و کفن امام به پایان رسید «عقید» خادم نزد جعفر آمد و از او برای اقامه نماز دعوت کرد. جعفر در حالی که شیعیان گرد او را گرفته بودند پیش آمد تا بر پیکر امام نماز بگزارد.

حجت حق با مشاهده این صحنه، سکوت و غیبت را روا ندانست و در پیش روی او ظاهر شد و با قاطعیت خطاب به وی فرمود: «عمو! کنار برو، که من برای نمازگزاردن بر پدرم از تو سزاوارترم.» آنگاه خود جلو ایستاد و در حضور جمعیت بر پیکر پدر نماز گزارد(16) و با این موضع گیری بجا ، توطئه جعفر را خنثی کرد.

اگر جعفر موفق می شد بر جنازه امام عسکری علیه السلام نماز بخواند علاوه بر کسب شهرت و وجهه ی اجتماعی، سنگ بنای امامت و جانشینی خود از امام یازدهم را بنیان می نهاد؛ چرا که بهترین راه برای اثبات این مسأله اقامه نماز بود؛ ولی با حضور بموقع حضرت مهدی (عج) در حالی که رنگ از چهره جعفر پریده بود، با رسوایی عقب نشست.

2- در برابر ادعای امامت جعفر: جعفر برای تصاحب جایگاه امامت بعد از درگذشت حضرت عسکری علیه السلام تلاش های فراوانی کرد، از جمله به یکی از شیعیان نامه ای نوشت و در آن ضمن معرفی خود یادآور شد که من قیم برادرم و امام پس از او هستم و دانش حلال و حرام، آن اندازه که مورد نیاز است و نیز علوم دیگر نزد من است.

فرد شیعه نسبت به مطالب نامه مشکوک شد؛ از این رو، آن را به احمد بن اسحاق - از بزرگان شیعه و از یاران خاص امام عسکری و امام زمان (عج) - ارائه داد. احمد، نامه وی را همراه نامه ای که خود نوشته بود، خدمت حضرت فرستاد.

در پاسخ به نامه ی احمد، توقیع مفصلی از سوی پیشوای دوازدهم صادر شد که با استدلال، امامت ادعایی جعفر را رد کرده بود. محورهای مهم توقیع حضرت عبارت است از: یادآوری تکرار بی جهت الفاظ و غلط های املایی نامه جعفر، بیان فلسفه ی آفرینش انسان و بعثت پیامبران و فرستادن کتاب برای هدایت انسان ها و تأکید بر اهمیت بعثت رسول اکرم صلی الله علیه و اله و امامت جانشینان آن حضرت و برتری دادن آنان بر برادران و عموهای خود در مصون داشتن ایشان از گناه و برخوردار ساختن آنان از خزانه دانش خود و ...، تکذیب ادعای جعفر که دانای به حلال و حرام الهی است و تأکید بر این که وی، حلال را از حرام، درست را از نادرست و حق را از باطل و محکم را از متشابه تشخیص نمی دهد و حتی حدود نماز و وقت آن را نیز نمی داند و اشاره به پاره ای از گناهان و لغزش های او و تأکید بر این نکته که امامت جز در مورد حسنین علیهماالسلام در دو برادر جمع نمی شود.(17)

3- در برابر ادعای وراثت و تصاحب میراث امام عسکری علیه السلام: جعفر با حمایت دستگاه خلافت، تمامی آنچه متعلق به امام عسکری علیه السلام بود به عنوان تنها وارث آن حضرت، تصاحب کرد، حتی نسبت به منزل مسکون امام ادعای مالکیت کرد و خانواده پیشوای یازدهم را آواره ساخت و بعدها از دفن مادر امام عسکری علیه السلام در کنار همسر و فرزند ارجمندش به همین بهانه جلوگیری کرد.(18)

حضرت مهدی (عج) وقتی دید جعفر با بازماندگان پدرش درباره میراث منازعه می کند، ناگهان در جمع آنان حاضر شد و خطاب به جعفر فرمود: «ای جعفر! چرا متعرض حقوق من می شوی!» سپس از نظرها پنهان گشت. جعفر مات و مبهوت شد و هر چه در اطراف جستجو کرد، اثری از آن حضرت نیافت.(19)

4- در جریان جلوگیری جعفر از دفن مادر امام عسکری علیه السلام در کنار همسر و فرزندش: «حدیث» وصیت کرد که او را در کنار همسرش امام هادی و فرزندش امام عسکری علیه السلام دفن کنند؛ ولی جعفر مانع شد و گفت: خانه از آن من است.

حضرت مهدی (عج) بار دیگر در برابر او ظاهر شد و فرمود: «ای جعفر! آیا این خانه از تو است؟! او فوری از نظر پنهان شد.(20)

موضع گیریهای بموقع و حساب شده امام علیه السلام در برابر انحراف های جعفر، موجب شد که وی با همه تلاش های مذبوحانه اش نه تنها نتواند به خواسته خود دست یابد؛ بلکه روز به روز نزد دوست و دشمن از موقعیتش کاسته شود و نزد همگان منفور و مطرود گردد. به عنوان نمونه جعفر پس از ناکامی و ناامیدی از شیعیان، برای به رسمیت شناختن امامت خود ناچار به دولتمردان عباسی متوسل شد. ابتدا نزد عبیدالله بن خاقان، وزیر معتمد رفت و گفت: «منزلت و مرتبت پدر و برادرم را برای من قرار بده، در مقابل، من هر سال بیست هزار دینار طلا به تو می پردازم.» عبیدالله او را از خود راند و به وی تا زمانی که زنده بود اجازه ملاقات نداد.(21)

جعفر نزد خلیفه رفت و همان خواسته را تکرار کرد. معتمد نیز بدان پاسخ رد داد و گفت:

مقام و منزلت برادرت از سوی ما اعطا نشده بود؛ بلکه از سوی خدا بود و تلاش ما در جهت از بین بردن این مقام بود. ولی خداوند از آن ابا کرد و هر روز بر عظمت و منزلت معنوی او می افزود... بنابراین، چنانچه تو نزد پیروان برادرت منزلتی همچون منزلت او داری، نیازی به ما نخواهی داشت. در غیر این صورت، هیچ کاری برای تو نمی توانم انجام دهیم.(22)

شرایط و نشانه‌های ظهور حضرت حجت (عج)

برای تحقق ظهور امام زمان (ع) شرایط و نشانه‌های متعددی بیان شده است که شرایط ارتباط به هم داشته و مکمل یکدیگرند؛ از این رو به زمینه‌ها و شرایط، سپس به نشانه‌ها و کیفیت ظهور حضرت اشاره می‌گردد:

الف) شرایط ظهور:

۱_ پارسایی: برای ایجاد جامعة سالم مبتنی بر ارزش‌ها و عدالت، پارسایی و خودسازی افراد جامعه ضروری است. حکومتی که بر اساس شایسته سالاری، معنویت گرایی و قابلیت‌ها شکل می‌گیرد، پدید آورندگان آن باید صالحان و پارسایان باشد. شاید بر همین اساس باشد که در برخی روایات تصریح شده است؛ هرگاه ۳۱۳ نفر آماده شوند و شرایط دیگر فراهم شود، حضرت امام زمان (عج) ظهور می‌کند.

بی تردید یکی از شرایط این تعداد، پارسایی است. امام صادق (ع) فرمود: هر کس خوش دارد در شمار اصحاب قائم باشد، باید چشم به راه باشد، و پارسایی پیش گیرد و کردار باورع داشته باشد. در برخی روایات تصریح شده است که امام زمان (ع) خود و دیگران را دعوت به تقوا نمود تا ظهور کند.

دین مداری و تکلیف گرایی: یکی از عوامل زمینه ساز ظهور امام زمان (ع) دین مداری و دین داری است. انسان باید در عصر غیبت بیشتر به دستور‌های الهی توجه نموده و از محرّمات پرهیز کند و مقید به انجام تکلیف خدایی باشد. در عصر غیبت انسان‌ها بیشتر در معرض آفات و آسیب‌ها قرار می‌گیرد و نیاز به پشتوانة قوی معنوی دارند.

بی تردید این پشتوانة قوی، تقویت باور‌های دینی و پاسداری از دین است. از سوی دیگر با انجام تکالیف الهی می‌توان به آسیب زدایی پرداخت. شاید بر همین اساس پیشوایان دین، مردم را به دینداری، و صحت اعمال و دعا و توسل به اهل بیت (ع) فرا خوانده اند. امام صادق (ع) می‌فرماید: برای صاحب الامر غیبتی طولانی است. در این دوران هر کسی باید تقوا پیشه سازد، و چنگ در دین زند.

۳_ آمادگی نظامی: یکی از عوامل مهم زمینه ساز ظهور امام زمان (ع) آمادگی نظامی است: در یک قیامت بزرگ، و یک انقلاب خونین و درگیری عظیم جهانی، لازم است منتظران آمادگی رزمی داشته باشند. مسلمانان همیشه باید نیروی سلحشوری داشته باشند تا در هنگام طلوع حق و درگیری‌های حق و باطل، به صف پیکارگران رکاب مهدی (ع) بپیوندند و حماسه آفرینند. مگر نه این است که امام زمان با ستمگران ودین ستیزان می‌جنگد؟ اگر چنین است، او نیاز به نیرو‌های مسلح آماده دارد. امام صادق (ع) فرمود: هر یک از شما برای خروج قائم اسلحه تهیه کنید، اگر چه یک نیزه باشد، چون وقتی خداوند ببیند کسی به نیت یاری مهدی اسلحه تهیه کرده، امید است عمر او را دراز کند تا ظهور را درک نماید و از یاوران مهدی باشد.

۴_ اصلاح جامعه: یکی از عوامل مهم تأثیر گذارد در ظهور امام زمان (ع) اصلاح جامعه است. در آموزه‌های دینی این نگرش که در عصر غیبت باید در برابر ناهنجاری‌ها و بی عدالتی‌ها بی اعتنا بود و حتی به ناهنجاری‌هایی دامن زد، پذیرفته شده نیست و این، تحریف مفهوم انتظار است. در اندیشة شیعی همگان وظیفه دارند که با بهره گیری از دو عنصر امر به معروف و نهی از منکر به اصلاح جامعه پراخته و در صدد ساخت جامعة سالم، مبتنی بر عدالت، شایستگی و ... باشند. در برخی روایات یکی از وظایف شیعیان در عصر غیبت انتظار فرج یاد شده است. پیامبر (ص) فرمود: افضل اعمال امتی انتظار الفرج مِن الله عزّوجلّ. انتضار فرج به معنای کناره گیری از صحنة سیاست و بی اعتنا بودن در برابر سرنوشت جامعه و تسلیم شدن در برابر ستم نیست، بلکه انتظار، قیام علیه نابرابری‌ها است. یکی از نویسندگان می‌نویسد:

نباید پنداشت که انتظار ظهور و چشم به راه مهدی موعود بودن، به گونه‌ای موجب از دست هشتن حرکت اصلاحی، و حماسه‌های دینی واجتماعی است. هرگز چنین نیست. انتظار دعوت به نپذیرفتن است، نه پذیرفتن، نپذیرفتن باطل، نپذیرفتن ستم، نپذیرفتن بردگی و ذلت. انتظار درفش بنیاد گر مقاومت است، در برابر هر ناحقی، و هر ستمی، هر ستم گری.

مجاهدات خستگی ناپذیر و قیام‌های خونین شیعه، در طول تاریخ، همواره گواه این است که در این مکتب، هیچ سازشی و هیچ سستی راه ندارد. شیعه، با حضور در حوزة انتظار، یعنی انتظار غلبة حق بر باطل، و غلبة داد بر بیداد، و غلبة تقوا بر گناه و غلبة آگاهی بر کور بینی.بی تردید یکی از علل عدم ظهور امام زمان (ع) عدم آمادگی و اصلاح جامعه است. مصلح کل جهان اصلاحات عمومی را می‌طلبد و عدم آمادگی پرده میان امام زمان و مردم است.

گفتم که روی خوبت، از من چرا نهان است

گفتــا تــو خـود حجـابی، ورنه رُخَـم عیـان است

گفتم که از تو پرسم، جانانشان کویت

گفتا نشان چه پرسی؟ آن کوی بی نشان است

۵_ رشد فرهنگی و موانع زدایی: رشد فرهنگی و موانع زدایی از عناصر مهم زمینه سازی ظهور امام زمان (ع) هستند. در برخی روایات به لزوم شناخت رهبری و اطاعت از آن سفارش شده است.از این رو شناخت امام زمان (ع) و ویژگی‌های حکومت امام یک ضرورت است. برخی در هنگام ظهور امام زمان (ع) با او مخالفت می‌کنند و تصور می‌کنند که امام زمان دین جدید آورده است. طبیعی است دگم اندیشی، و جمودگرایی با حکومت امام زمان همخوانی نداشته و موانع بزرگ ظهور هستند.

شاید بر اساس ضرورت بصیرت و رشد فرهنگی در عصر غیبت است که یکی از ویژگی‌های یاران امام زمان (ع) بصیرت و آگاهی بیان شده است.از سوی دیگر راحت طلبی و دل به دنیا بستن نیز مانع بزرگ ظهور به حساب می‌آید. در هنگام ظهور امام زمان (ع) راحت طلبان به دلیل این که حکومت عدالت گرای امام زمان (ع) را با منافع خویش در تضاد می‌بینند، با حضرت مخالفت می‌کنند. نکتة قابل دقت آن است که یکی از خصوصیات یاران امام زمان (ع) خدا محوری و ساده زیستی است. برخی از مردم ادعای پیروی امام زمان (ع) را دارند، ولی به دلیل دگم اندیشی و گذشته گرایی و راحت طلبی با امام زمان (ع) مخالفت می‌کنند. امام صادق (ع) فرمود: چه بسیار از کسانی که ادعای پیروی او را دارند، ولی پس از ظهور حضرت از او روی می‌گردانند.

ب- نشانه ها

نشانه‌های ظهور به حتمی و غیر حتمی تقسیم می‌شود که در این جا به برخی از علایم حتمی ظهور اشاره می‌شود:

۱- خروج سفیانی: یکی از علائم حتمی ظهور امام زمان (ع) خروج سفیانی ذکر شده است: پیش از قیام قائم (ع) مردی از نسل سفیان در منطقة شام خروج می‌کند و با تظاهر به دینداری، گروه زیادی از مسلمانان را می‌فریبد و به گِرد خود، می‌آورد و بخش گسترده‌ای از سرزمین‌های اسلام را به تصرف خویش در می‌آورد و بر مناطق پنجگانة شام، حمص، فلسطین، اردن قنسرین و منطقة عراق، سیطره می‌یابد. امام زین العابدین (ع) فرمود: ظهور حضرت قائم (ع) قطعی است؛ همان طور که خروج سفیانی قطعی است و در برابر هر قیام کننده‌ای یک سفیانی قیام می‌کند.

۲- ظهور دجال: یکی از نشانه‌های ظهور حضرت مهدی (ع) خروج دجال است. اگر چه در این که دجال و مشخصات آن چیست، دیدگاه‌ها اختلاف دارند. پیامبر اسلام (ص) فرمود: قیامت، بر پا نمی‌شود، تا وقتی که مهدی (ع) از فرزندانم قیام کند و مهدی (ع) قیام نمی‌کند، تا وقتی که شصت دروغگو خروج کنند و هر کدام بگوید: من پیامبرم. دجال از ریشة دجل به معنای دروغگوی حیله گر است. در روایات، دجال‌ها و دروغگویان فراوان نام برده شده است.

۳- در آمدن پرچم‌های سیاه از خراسان: یکی از نشانه‌های ظهور امام زمان (ع) پدیدار شدن پرچم‌های سیاه از خراسان است. در روایات معصومان (ع) نیز از پدیدار شدن پرچم به عنوان یکی از نشانه‌های ظهورامام یاد شده است. امام باقر (ع) فرمود: بیرق‌های سیاهی از خراسان بیرون می‌آید و به جانب کوفه به حرکت در می‌آیند. پس، چون مهدی (ع) ظاهر شود، اینان وی را دعوت به بیعت می‌کنند. برخی احتمال داده اند که منظور از خروجِ پرچم‌های سیاه از خراسان، قیام ابومسلم خراسانی در سال ۱۴۰ هجری قمری است، ولی این احتمال درست نیست، زیرا قیام ابومسلم قبل از تولد امام زمان (ع) بوده است و از نظر سند نیز قابل اعتماد است.

۴- خسوف و کسوف: از نشانه‌های ظهورک کسوف در نیمة ماه رمضان و خسوف در آخر یا اوّل همان ماه است. کسوف در روز‌های نخست و روز‌های آخر ماه و خسوف در روز‌های میانی ماه، طبیعی و عادی است و در طول تاریخ بارها، رخ داده است، ولی خورشید و ماه گرفتگی در وسط ماه امر غیر عادی است و رؤیت آن امکان ندارد. امام باقر (ع) فرمود: دو نشانه، پیش از قیام مهدی (ع) پدید خواهد آمد که از زمان هبوط آدم (ع) در زمین بی سابقه است: گرفتن خورشید نیمة ماه رمضان و گرفتن ماه در آخر آن.

۵- فراگیر شدن جهان از ظلم و ستم: فراگیر شدن ظلم و جور، از نشانه‌های معروف ظهور امام زمان (ع) است. روایات متعدد این نشانه را بیان کرده، چنان که این حدیث معروف به سند‌های گوناگون بیان شده است: یملا الله به الارض قسطاث و عدلاً بعد ما ملئت ظلماً و جوراً؛ خداوند به وسیلة ظهور مهدی (ع) زمین را پر از عدل و داد می‌سازد. پس از آن که از ظلم و ستم پر شده باشد.

علامه مجلسی از امام صادق (ع) حدیثی آورده است که بیش از یک صد نوع گناه و انحراف اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی که در زمان غیبت دامنگیر جوامع اسلامی می‌شود، پیش گویی شده است.

۶- صیحة آسمانی: یکی از نشانه‌های ظهور، صیحة آسمانی بیان شده است که ظاهراً در هنگام ظهور امام زمان (ع) از آسمان شنیده می‌شود و همة مردم آن را می‌شنوند. در روایات تعبیرهای: ندا و صوت نیز به کار رفته است که شاید اشاره به صیحة آسمانی باشد و یا نشانه‌های جداگانه هستند. امام باقر (ع) فرمود: ندا کننده‌ای که از آسمان، نام قائم را ندا می‌کند. پس هر که در شرق و غرب است، آن را می‌شنود. از وحشت این صدا، خوابیده‌ها بیدار، ایستادگان و نشستگان بر دو پای خویش می‌ایستند.

بیان این نکته ضروری است که نشانه‌های ظهور امام زمان (ع) منحصر به علایم فوق الذکر نیست، بلکه نشانه‌های دیگر مانند خروج یمانی،قتل نفس زکیه، خروج أجوج و مأجوج، طلوع خورشید از مغرب، جنگ‌های خونین، و ... نیز بیان شده است.

در خصوص مکان ظهور امام زمان (عج) باید گفت: از بیشتر روایات استفاده می‌شود حضرت در مکه ظهور می‌کند. امام صادق (ع) فرمود: إنّ القائم منّا منصورٌ بالرعب، مؤید بالنصر فعند ذلک خروج قائمنا، فإذا خرج سند ظهره إلی الکعبه واجتمع ثلثمأه و ثلثه عشر. امام باقر (ع) فرمود: قائم با سیصد و سیزده مرد از یارانش در ذی طوی منتظر قیام است تا موقعی که به حجر الاسود تکیه زند و پرچم آویخته را به اهتزاز در آورد.

پی نوشت

1- ر.ک. کمال الدین و تمام النعمه، ج 1، ص 43 و ج 2، ص 476؛ دلائل الامامه، ص 224. براساس نقل دیگری، مأموران بیش از دو سال مراقب نرجس خاتون بودند و چون یقین پیدا کردند که وی حامله نیست، او را رها کردند.
2- کمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 473.
3- ارشاد، ص 345.
4- الغیبه، صص 130-133؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 408.
5- کمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 408.
6- مروج الذهب، ج 4، ص 110.
7- فرق الشیعه، صص 105-119.
8- الغیبه، ص 244.
9- همان.
10- همان، ص 245.
11- الغیبه، ص 245.
12- جعفر از آن جهت که در مسأله امامت، به خدا دروغ بسته و مدعی مقامی شد که خداوند او را بدان مقام نصب نکرده بود، و نیز به دروغ منکر فرزند برای برادرش امام عسکری علیه السلام شد، کذاب نامیده شد. از بعضی روایات استفاده می شود که وی پیش از تولد توسط بعضی از امامان و حتی پیامبر صلی الله علیه و اله به این لقب، نامیده شده است. امام سجاد به نقل از پدر و او از جدش نقل می کند که پیامبر صلی الله علیه و اله فرمود: «وقتی فرزندم جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب متولد شد، او را صادق بنامید؛ زیرا دیری نمی گذرد که در میان فرزندان او همنامی برای وی پیدا می شود که بدون شایستگی، ادعای امامت می کند و کذاب نامیده می شود» (علل الشرایع، ص 234).
13- برای آگاهی بیشتر در این زمینه رجوع کنید به کمال الدین و تمام النعمه، ج 1، ص 42 و ج 2، صص 475-477؛ بحارالانوار، ج 50، ص 332.
14- تاریخ الغیبه الصغری، ص 299.
15- در توقیع شریف حضرت مهدی (عج) به احمد بن اسحاق به این دو گناه کبیره جعفر تصریح شده است (ر.ک. بحارالانوار، ج 50، ص 230).
16- همان، ص 332.
17- ر.ک. احتجاج، طبرسی، ج 2، صص 279-281؛ بحارالانوار، ج 50، صص 228-231.
18- ر.ک. تاریخ الغیبه الصغری، ص 314.
19- همان.
20- همان.
21- کمال الدین و تمام النعمه، ج 1، ص 43.
22- کمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 479.

منبع:کتاب تاریخ تحلیلی پیشوایان علیهم السلام

 

انتهای پیام

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.