سه شنبه, 7 بهمن 1399 :: Tuesday, 26 January 2021
  • آمریکا70 کامیون نفت و گندم سوریه را به سرقت برد

    آمریکا70 کامیون نفت و گندم سوریه را به سرقت برد

    خبرگزاری رسمی سوریه اعلام کرد که نظامیان اشغالگر آمریکایی امروز نیز یک کاروان حامل تجهیزات نظامی و لجستیک را برای تقویت پایگاه‌های خود به شرق سوریه فرستادند و از سوی دیگریک کاروان حامل نفت و گندم سوریه را از خاک این کشور خارج کردند.
 
کد خبر: 89361

نقش درخشان مردم گرگان در تاریخ انقلاب

نقش درخشان مردم گرگان در تاریخ انقلاب
 انقلاب اسلامی در تاریخ پرفراز و نشیب خود روزهای پرخاطره متعددی داشته که یکی از آن‌ها قیام ۵ آذر سال ۵۷ مردم گرگان است؛ به پا خاستن مقابل حکومت پهلوی که پس از به خاک و خون کشیده شدن تعدادی از انقلابیون به سند ماندگار این شهر در تاریخ ایران تبدیل شد.
پایگاه خبری ریشه

گرگان از دیرباز در معادلات و تصمیم سازی های سیاسی، فرهنگی، علمی، اقتصادی و مذهبی ایران تاثیر گذار بوده و یکی از شهرهای تاریخ ساز عرصه ملی به شمار می رود.                                                                

از اهتمام مشروطه خواهان استرآبادی که با برگزاری جلسه در خانه حاج قاسم استرآبادی (خانه مشروطه) در عهد قاجار سنگ بنای ظلم‌ستیزی برای تبدیل حکومت استبدادی به مشروطه را بنا نهادند تا ایستادگی جوانان گرگانی در بهبوهه انقلاب که به قیام ۵ آذر ختم شد، این شهر دلاوری های زیادی به خود دیده که یافتن رمز و راز نهان آن ها بر تاریخ سرشار از افتخار گرگان خواهد افزود.

یکی از حوادثی که با گذشت چهل و یک سال همچنان کامل معرفی نشده و به کاوش بیشتر برای یافتن ابعاد پنهان و پیدا نیاز دارد، واقعه پنجم آذر سال ۵۷ است.

در این روز اهالی گرگان در دفاع از قیام مردم مشهد و محکومیت حمله ماموران شاه به حرم مطهر امام رضا (ع) که در ۲۹ آبان همان سال رخ داد؛ با لبیک به ندای امام خمینی به خیابان آمده و حماسه ماندگار از خود به جا گذاشتند.

حضور داوطلبانه و گسترده مردم در محوطه پیرامونی بیمارستان کنونی ۵ آذر گرگان برای امدادرسانی و کمک به زخمی های آن واقعه سبب شد ماموران شهربانی از ترس شکل گیری راهپیمایی و تجمع بزرگتر با شلیک مستقیم به سوی کسانی که برای اهدای خون به بیمارستان آمده بودند موجب کشته و زخمی شدن این افراد شوند.

در آن روز مردم منطقه گرگان به تبعیت از فرمان امام خمینی به خیابان‌ها آمدند، تا تظاهراتی آرام ولی اعتراضی نسبت به گلوله باران ماموران رژیم پهلوی در حرم مطهر امام رضا(ع) در مشهد مقدس داشته باشند، اما راهپیمایان هنوز حرکت نکرده بودند که هدف رگبار گلوله‌های آتشین ماموران شاه قرار گرفتند، به طوری که آن روز در مجموع حدود 8 هزار گلوله برای سرکوب مردم بی سلاح گرگان شلیک نمودند. در نتتیجه 14 نفر شهید و حدود 200 نفر مجروح و بازداشت شدند، به اضافه آتش زدن 15 خودرو و دو انبار و یک ساختمان بزرگ و حمله ماموران به بیمارستان.

ضرورت شناخت واقعه

با آن که قیام خونین 5 آذر گرگان یکی از مهمترین روزهای مبارزات سال 1357 در ایران است و در آن روز مشابه چنین رویدادی در هیچ یک از شهرهای ایران صورت نگرفته است، اما متاسفانه این واقعه ناشناخته و مغفول مانده است، و هنوز پژوهشگران تاریخ معاصر با آن بیگانه‌اند و مورد غفلت نهادهای پژوهشی کشور نیز قرار گرفته است.

 لذا با توجه به این که در شهریور سال 95 این رویداد در شورای عالی انقلاب فرهنگی به ثبت رسیده و نیز رهبر معظم انقلاب هم طی سخنانی بر اهمیت معرفی آن به نسل جوان تاکید فرموده، جا دارد که به این واقعه بیشتر پرداخته شود.

منشاء واقعه

منشاء واقعه پنج آذر سال 57 گرگان واقعه 29 آبان سال 57 در مشهد مقدس و حرم مطهر امام رضا(ع) است که عُمال رژیم شاهنشاهی با حمله‌ی مسلحانه دست به بی حرمتی و جسارت در حرم رضوی زده بودند. این حادثه قلب مردم مذهبی کشور، امام راحل(ره) و مردم مذهبی گلستان را جریحه دار ساخت و حضرت امام راحل و مراجع عظام هفتمین روز این واقعه را عزای عمومی اعلام کردند. امام خمینی رهبر کبیر انقلاب اسلامی که آن ایام در نوفل لوشاتوی فرانسه به سر می‌برد، پیامی در تاریخ 3 آذر صادر کردند و روز یکشنبه پنجم آذر سال 1357 – مصادف با هفتمین روز واقعه‌ی مشهد - را عزای عمومی اعلام نموده و از مردم خواستند تا با هر وسیله‌ی ممکن برای سقوط حکومت جبار پهلوی قیام کنند. به دنبال این واقعه و فرمان ، مردم شهر گرگان و حومه صبح روز پنجم آذر ماه 57 در فلکه امامزاده عبدالله(ع) گرگان تجمع کردند تا در یک راهپیمایی آرام شرکت کنند و خشم و انزاجار خویش را از این اقدام رژیم نشان دهند.

پیام ذکر شده گرچه کوتاه است ولی نشان دهنده فضای سیاسی و خشن رژیم شاه در آن ایام – سه هفته بعد از روی کار آمدن دولت نظامی ازهاری- در مواجه با مقدسات اسلامی و در برخورد با اعتراضات آرام مردم مسلمان می باشد. امام در این پیام فرمودند:

بسم اللَّه الرحمن الرحیم‌

جنایات رژیم منحط شاه روز به روز پر اُوج تر مى‌گردد. افزایش حجم جنایات به قدرى است که قدرت بیان را سلب مى‌نماید. ضایعات این چند هفته اخیر، سرتاسر ایران را به سوگ نشانده است و قدرت تفکر را از شاه سلب کرده است.

دولت یاغى نظامى، به امر شاه، تر و خشک را به آتش کشیده و یکى از بزرگترین ضربه‌هاى این جنایتکار به اسلام، به مسلسل بستن بارگاه قدس حضرت على بن موسى الرضا- صلوات اللَّه علیه- است. این بارگاه مقدس در زمان رضا خان به مسلسل بسته شد و قتل عام مسجد گوهرشاد به وجود آمد، و در زمان محمد رضا خان آن جنایت تجدید و دژخیمان شاه در صحن و حریم آن حضرت ریخته و کشتار کردند.

ملت مسلمان باید از این شاه و دولت یاغى غاصب تبرّى [دوری] کنند و مخالفت با آن لازم است.  تمام اقشار ملت، خصوصاً اهالى قرا و قصبات، باید بدانند که شاه غاصب و دولت یاغى او کمر به هَدْم [نابودی] مقدسات اسلام بسته‌اند، و اگر مهلت پیدا کنند به محو آثار شریعت برمى‌خیزند. بر تمام طبقات ملت لازم است، با هر وسیله ممکن، به سقوط این دستگاه جبار قیام کنند.  اطاعتِ این دستگاه، اطاعت طاغوت و حرام است.

شرح واقعه

در این روز دهها هزار نفر از مردم گرگان و شهرها و روستاهای اطراف به فرمان امام خمینی در محل امام زاده عبدالله گرگان – برادر امام رضا(ع)- تجمع نمودند تا با برگزاری یک راهپیمایی آرام در خیابان‌ها ، جسارت رژیم پهلوی به حرم امام رضا(ع) در مشهد را محکوم نمایند. مرحوم آیت‌الله سید حبیب‌الله طاهری گرگان که خود نقش مهمی در این روز داشته می‌گوید:

 «روز پنجم آذر بنا بود که یک راهپیمایی بسیار سنگین در گرگان صورت بگیرد و دولت ‌مردان این جا هم خیلی حساس شده بودند. به همین خاطر آنها به دستور مقامات بالا یا با اجازه خودشان تصمیم به مقابله با راهپیمایان را گرفته بودند. در حالی که در راهپیمایی‌های قبل از آن با طرح و برنامه ریزی بسیار خوبی که توسط بنده و بعضی دیگر از آقایان روحانی هدایت می‌شد پلیس تا مدتی فقط از دور مراقبت می‌کرد. ولی  برای پنجم آذر به ما اعلام کردند که کشتار می‌شود و حتی شب قبل از پنجم آذر چند بار از فرمانداری و از پادگان گرگان- سرهنگ شیرازی [فرمانده آن]- با من و بعضی از روحانیون تماس گرفتند و گفتند که فردا بناست بزنند و ماموران دستور تیر دارند. لذا راهپیمایی فردا خطرناک است و از من می‌خواستند که شرکت نکنم. اما من نپذیرفتم و جواب دادم که چنین چیزی ممکن نیست. زیرا ما خودمان از مردم برای این برنامه دعوت کرده‌ایم، چطور خود ما در آن شرکت نکنیم؟!... خلاصه مردم در امامزاده عبدالله گرگان جمع شدند و ما هم به آن جا رفتیم. من هم جوابی دادم به این معنا که ما آماده‌ایم برای شهادت. خلاصه مذاکره ما با افسر شهربانی به نتیجه نرسید. لذا ما برگشتیم به طرف جمعیت. ما هنوز به جمعیت نرسیده بودیم که پرتاب گاز اشک‌آور و تیراندازی مأموران ابتدا هوایی بعد هم زمینی به طرف مردم شروع شد.»

آن روز با مدیریت روحانیت انقلابی و همکاری جوانان مسلمان منطقه، اقشار مختلف مردم گرگان و شهرها و روستاهای اطراف از اولین ساعات صبح در جوار مرقد مطهر امام‌زاده عبدالله گِرد ‌آمدند. جمعیت تظاهر کننده به بیش از 30 هزار نفر می‌رسید. هنوز عده‌ای داخل محوطه‌ امام‌زاده و عده‌ای نیز در داخل و اطراف فلکه شهدا ایستاده بودند. برخی از تظاهرکنندگان هم پلاکارت‌هایی مبنی بر محکومیت رژیم شاه در دست داشتند. سرگرد جهانشاه همچنان با بلندگو به مردم اخطار می‌کرد که متفرق شوند، ولی مردم و مخصوصا جوانان اعتنا نمی‌کردند. ناگهان شلیک گلوله‌های آتشین دژخیمان به سوی جمعیت آغاز شد. در اولین دقایق تعدادی از عزیزان به خون غلطیدند.

روز 5 آذر مأموران پس از کشتار مردم در فلکه امام زاده عبدالله ، سوار بر کامیون‌های نظامی شده و فلکه را دور زدند و به طرف مرکز شهر گرگان به راه افتادند. در نتیجه مردم به خشم آمده به سوی پارکینگ شهربانی که در ضلع غربی فلکه شهدا قرار داشت، حمله‌ور شدند و آن جا را با کلیه وسایل و ماشین آلات آن به آتش کشیدند. اما با وجود خشم و عصبانیت شدید مردم از رفتار خَشن پلیس، مردم در آن شرایط بحرانی با راهنمایی روحانیت انقلابی، اوج اخلاق و عطوفت اسلامی خود را نسبت به نگهبانان مستقر در آن جا که یک درجه‌دار و چند سرباز ارتشی بودند و هیچ گلوله‌ای هم شلیک نکردند، نشان دادند، و با مهربانی با آنها رفتار نمودند.

علاوه بر این مردم شهید داده که از شدت خباثت ماموران به خشم آمده بودند، پس از تخریب پارکینگ شهربانی، حتی به ساختمان آتش نشانی نیز حمله کردند و به خاطر آن که ماموران برای متفرق کردن تظاهرات روزهای قبل از ماشین‌های آب پاش این سازمان استفاده می‌کردند، اقدام به آتش زدن آن جا نمودند، که در مجموع آن روز 15 خودرو و دو انبار امکانات پلیس توسط مردم به آتش کشیده شد.

آن روز مأموران شهربانی گرگان اوج خشونت و بی رحمی خود را نشان دادند. به طوری که در کوچه‌ها و خیابان‌های شهر هر کجا مردم بی‌دفاع را می‌یافتند به گلوله می‌بستند. مقاومت و سرسختی انقلابیون در فضایی از آتش و خون ادامه داشت. جوانان مبارز شجاعانه و به هر طریق ممکن در مسیر تردد دژخیمان رژیم مانع و مشکل ایجاد می‌کردند.

مأموران شهربانی و هنگ ژاندارمری همچنان مشغول گشت‌زنی و سرکوب مردم بی‌دفاع بودند و به سوی مغازه‌های انقلابیون شهر نیز تیراندازی می‌کردند. به ویژه مغازه‌هایی که تصویر حضرت امام خمینی را نصب کرده بودند. ماموران حتی به آمبولانس‌ها حمله می‌کردند تا از انتقال مجروحین جلوگیری نمایند.

 با این وجود عده‌ای از مردم با هر وسیله ممکن مجروحین و شهدا را به بیمارستان انتقال دادند که بیشتر مصدومین به بیمارستان پهلوی سابق (پنجم‌آذر فعلی) انتقال می‌‌یافتند. حجم زخمی‌ها و مجروحین به حدی بود که از عهده‌ کادر درمانی پر تلاش و ایثارگر بیمارستان خارج بود. به همین علت مردم داوطلبانه و مشتاقانه به یاری آنها می‌شتاقتند. تا این که حدوداً ساعت یک و نیم بعدازظهر ماموران پلیس انبوه جمعیتی را که جهت کمک به مجروحین و اهدای خون به بیمارستان آمده بودند به گلوله بستند که در نتیجه در آن جا جوانی به نام آقای "سید نظام‌الدین نبوی" مورد اصابت گلوله مأموران قرار گرفت و مغزش متلاشی شد. در حالی که حمله به بیمارستان و آمبولانس‌ها از نظر همه قوانین بین‌المللی ممنوع می‌باشد.

آن روز ماموران هر کجا مردم بی دفاع را می یافتند به گلوله می بستند، حتی به آمبولانس ها تیراندازی می کردند تا مانع از انتقال مجروحان به بیمارستان شوند. آنها بیمارستان پهلوی (5 آذر فعلی) گرگان را نیز به گلوله بستند، در حالی که طبق قوانین بین المللی حمله به بیمارستان و آمبولانس ها ممنوع می باشد.

در آن روز ماموران رژیم شاه حدود 8 هزار گلوله برای سرکوب مردم شلیک کردند، که حدود 200 نفر زخمی شدند و 14 نفر نیز به شهادت رسیدند. در میان شهدا هم زن بودند و هم مرد، هم پیر بودند، هم جوان و هم نوجوان، هم دانش آموز بودند و هم معلم، هم روحانی بودند و هم بازاری، هم کشاورز بودند و هم کاسب و شغل های دیگر.

قیامی که در تاریخ انقلاب اسلامی ماندگار شد

آن روز مردم گرگان به خاطر دفاع از اهل بیت پیامبر (ص) و حرم امام رضا (ع) برای انجام تظاهرات به خیابان ها آمده بودند، البته در مناطق دیگر ایران نیز مردم چنین اقدام مشابهی کرده بودند، اما این تظاهرات آرام، تنها در شهر کوچک گرگان توسط ماموران شاه به خاک و خون کشیده شد، به همین جهت این رویداد تاریخی در کشور ما کم نظیر و منحصر به فرد است و باید برای معرفی آن همت گماشت، چنان که مقام معظم رهبری نیز بر این نکته تاکید کرده و فرموده اند: آیا جوان های گرگانی می دانند پنجم آذر چه اتفاقی افتاده؟ این خیلی مهم است که بدانند روز پنجم آذر چه اتفاقی افتاده که در تاریخ ثبت شده است.

خوشبختانه پس از سالها تلاش و پیگیری در مجامع مختلف کشور، قیام پنجم آذر گرگان در جلسه مورخ دوم شهریور 1395 به عنوان سالروز قیام مردم گرگان در شورای عالی انقلاب فرهنگی با حضور رئیس جمهور ثبت ملی شد.  لذا روز ملی گرگان جزو افتخارات تاریخی ماست و ما باید نسل به نسل این روز بزرگ و تاریخی شهرمان را گرامی بداریم و آن را به دیگران معرفی نماییم.

هرساله با نزدیک شدن به ۵ آذر و سالگرد این قیام مراسم مختلفی مانند ساخت بنای یادبود و دیدار با خانواده‌های شهدا انجام می‌شود، اما با توجه به  تاثیر  این قیام و ظرفیت الگو برداری و انتقال مفاهیم عمیق اعتقادی آن به نسل جوان خلا معرفی آن به عموم افراد جامعه وجود دارد.

در سالهای نخست پس از پیروزی انقلاب، بزرگداشت قیام ۵ آذر مردم گرگان به برگزاری مجلس ترحیم محدود می شد و با گذشت ۴۱ سال همچنان شکل و فرم بنیادین به خوب نگرفته و جنبه های مختلف آن از قبیل مردمی بودن، دینی بودن و تبعیت از رهبری مردم گرگان از فرمان بنیانگذار انقلاب اسلامی برای نسل های بعدی ترسیم نشده است.

تشکیل ستاد ویژه بزرگداشت قیام ۵ آذر مردم گرگان و راه اندازی دبیرخانه دائمی، تدارک دیدار سالانه با رهبر معظم انقلاب، فراهم سازی مقدمات تدریس قیام ۵ آذر در کتب درسی و تولید محصولات فرهنگی مرتبط از جمله راهکارهای زنده نگاه داشتن این قیام و تبیین ابعاد مختلف آن است که می تواند نسل جوان را با تاریخ گرگان در مسیر شکل گیری نهضت انقلاب اسلامی آشنا سازد.

سید اسماعیل حسینی، احمد سبطی، سیدنظام الدین نبوی، حسین مقصودلو، سیدجعفر علاالدین، چنگیز امیر لطیفی، عباس خالداران، ابوالحسن هادی، حجت الله عباسی، فرامرز ویزواری، حسینعلی نصیری، حسین محبی راد و خواهران شهیده صدیقه پروانه و نرگس قصابان شهدای قیام پنجم آذر مردم گرگان هستند.

انتهای پیام

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.