سه شنبه, 6 آبان 1399 :: Tuesday, 27 October 2020
 
کد خبر: 87274

شکست حصر آبادان به فرمان امام خمینی (ره)

پنجم مهر ماه سال ۶۰ اولین عملیات گسترده ایران در مقابل ارتش متجاوز عراق با موفقیت کامل انجام و شهر آبادان پس از یک سال از محاصره دشمن بعثی خارج شد.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری ریشه

عملیات ثامن‌الائمه(ع) نخستین عملیات از عملیات‌های بزرگ و موفق «ثامن‌الائمه(ع)»، «فتح‌المبین»، «طریق‌القدس» و «بیت‌المقدس» است که برای آزادسازی مناطق اشغالی انجام شد. با اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) به فرمان حضرت امام خمینی (ره)،شکست حصر آبادان تحقق یافت.

نگاهی به موقعیت جغرافیایی و تاریخی آبادان

آبادان در جنوب غربی استان خوزستان واقع شده است.این جزیره به واسطه وجود اروندرود در غرب، رودخانه بهمنشیر در شمال و شرق و نیز خلیج فارس در جنوب آن بوجود آمده است.
به لحاظ موقعیت ارتباطی این شهر از جانب شمال به شهرستان های شادگان و خرمشهر از شرق به بندر ماهشهر و رودخانه بهمنشیر، از جنوب به خلیج فارس و از غرب به مرز ایران و عراق و اروند محدود می شود.
57563153.jpg

 

اروندکنار، بهمنشیر و کارون مهم ترین رودهای منطقه محسوب می شوند. آبادان به شکل جزیره ای در کنار خلیج فارس قرار گرفته و دارای آب و هوایی گرم و مرطوب است.
به لحاظ تقسیمات کشوری و جمعیت این شهرستان از دو بخش (مرکزی و اروندکنار) و 3 شهر آبادان- اروندکنار و چوئبده به همراه 6 دهستان و 81 آبادی تشکیل شده است.
بر اساس سرشماری سال 1390تعداد خانوارهای شهرستان آبادان 69973 نفر است که ساکن در نقاط شهری و روستایی است. به لحاظ سابقه تاریخی این شهر بندری در قدیم "عبادان" و مدتی نیز (جزیره الخضر) نامیده می شد.
اما شکل کهن این نام (اُپاتان) است. اُپاتان از سه کلمه اُ- پات- ان تشکیل شده است. (اُ) به معنی آب و (پات) از ریشه پائیدن و (ان) پسوند نسبت است.
بنابراین اُپاتان به معنی جایی است که در محل ورود آب دریا افرادی پاسبانی می کنند و آنرا می پایند.
نام ایرانی(آبادان) مسلماً از کلمه (آباد) گرفته شده است. زیرا پس از احداث پالایشگاه در آن آبادان نامیده شد.
 
موقعیت حائز اهمیت و استراتژیک آبادان
 
اهمیت استراتژیکی آبادان برای عراق، جدای از توجیهات ژئوپلتیکی و ژئواکونومیکی، زمینه ای از دلایل ایدئولوژیکی و قومیتی نیز داشت به طوری که پیش از آغاز جنگ، عراق، آبادان را عبادان نامیده بود؛ این مسئله نشان از اهمیت راهبردی آبادان برای عراقی ها داشت.
عراق که با هدف بلندپروازانه سقوط انقلاب اسلامی در 48 ساعت، نبرد نابرابری را آغاز کرده بود، بعد از توقف و به گل نشستن ماشین جنگی اش در خاک ایران به حداقل خواسته اش از جنگ نیز راضی بود.
5375569_957.jpg

 

این حداقل خواسته عراق از جنگ تحمیلی، تصرف آبادان بود. صدام حسین؛ رئیس دولت عراق امیدوار بود از این رهرو بتواند قرارداد 1975 الجزایر را ملغی اعلام کرده و اروندرود را ضمیمه خاک عراق کند.
تحقق این امر پیش از هر چیز مستلزم اشغال و تصرف آبادان بود. از این رو می­توان گفت که اهمیت آبادان در اندیشه تهاجمی عراقی ها بیشتر از خرمشهر بود.
پس از گذشت روزهای آغازین جنگ حدود 13 کیلومتر از کنار رود کارون و همین مقدار از کارون تا جنوب جاده ماهشهر به آبادان در اشغال نیروهای عراقی بود به گونه ای که دو جاده مهم اهواز به آبادان و ماهشهر به آبادان نیز در تصرف عراق قرار گرفته بود.
استقرار پدافند و استحکامات زیاد به همراه حضور سه تیپ از لشگرهای زرهی 3 و 111 و چهار گردان پیاده و پنج گردان توپخانه نشان از اهمیت استراتژیکی این منطقه برای عراق داشت.

شکست حصر آبادان به روایت رهبر معظم انقلاب

آیت​الله خامنه​ای دستور امام خمینی ره مبنی بر لزوم شکستن حصر آبادان را حکیمانه و دقیق خواندند.

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت​الله خامنه​اي به بازخواني مصاحبه مقام معظم رهبري با تهیه‌كنندگان مجموعه روایت فتح در سال 1372 پرداخته و متن سخنان معظم​له را به اين شرح منتشر کرده است:
 البته بين فرمايش امام و عمليات «ثامن‌الائمّه»، چند ماه فاصله افتاد و بلافاصله اين كار انجام نگرفت. منتها امام، مسأله را درست تشخيص دادند. وقتى انسان جمعبندى مى‌كند، دو نقطه براى دشمن خيلى مهم بود: يكى همين انتهاى محلّ اتصال ايران به عراق در جنوب كه عبارت بود از آبادان و خرمشهر و كلاًّ جزيره‌ى آبادان. يك نقطه هم دزفول بود.
دزفول از اين جهت اهميت داشت كه اگر از پل روى «كرخه» عبور مى‌كردند و دزفول را تهديد مى‌كردند و جاده‌ى دزفول را مى‌بستند، كلّ خوزستان در محاصره قرار مى‌گرفت و راههاى ما بسته مى‌شد. بنابراين، دزفول براى دشمن اهميت استراتژيك داشت. لذا شما مى‌بينيد، دشمن جلوِ دزفول، پنج، شش لشكر خوابانده بود. تمام «دشت‌عبّاس» را پر كرده بود. (آن‌جا را هم بنده از نزديك ديده بودم.) يك نقطه هم، نقطه‌ى اصلى بود.
چون دشمن، دزفول را كه نمى‌خواست نگهدارد. به فرض هم، اگر كارى مى‌كرد، دزفول برايش ماندنى نبود. جايى كه براى او مهم بود، اصل جزيره‌ى آبادان بود. جزيره‌ى آبادان را مى‌خواست. به‌طور مطلق، دو طرف اروند را مى‌خواست داشته باشد. بنابراين، محلّى كه برايش مطلوب نهايى و قطعى بود و برو برگرد نداشت، جزيره‌ى آبادان بود كه شامل آبادان و خرمشهر مى‌شد. لذا، اين دو نقطه، دو نقطه‌ى حسّاس بود. خرمشهر را همان روزهاى اوّل با وجود آن حماسه‌ى مقاومت عجيب گرفتند. يعنى طورى بود كه قابل دفاع نبود و گرفته شد.
امّا آبادان را نتوانستند بگيرند. هدف اين بود كه حالا كه از آن طرف نمى‌توانند بيايند، دور بزنند و از جزيره وارد شوند. يك كار بسيار حساب شده بود كه دشمن مى‌كرد و قدم قدم هم پيش مى‌آمد و موفّق هم شده بود. همان‌طور كه گفتم، جزيره‌ى آبادان، در حقيقت محاصره شده بود.
امام روى نقطه‌اى اساسى انگشت گذاشتند. گفتند: «اين حصر بايد شكسته شود.» يعنى در حقيقت يكى از آن دو نقشه و دو نقطه‌ى اصلى جنگ و حمله‌ى دشمن را كه عبارت بود از تصرّف نهايى و قطعى اين بخش از كشور ايران، با اين دستور خودشان خنثى كردند. معلوم بود كه وقتى امام دستورى بدهند، جوانان مى‌روند و آن را عمل مى‌كنند.
بنابراين، دستور، دستورِ حكيمانه و حساب شده‌ى دقيقى بود. از همان وقتى كه امام فرمودند (ظاهراً در همان اوقات بود و حالا تاريخش دقيقاً يادم نيست) يك عدّه از جوانان سپاه رفتند و نقطه‌اى را در نزديكى منطقه‌ى عبور دشمن، از رودخانه‌ى كارون كه تقريباً حدود «مارد» بود انتخاب كردند. آن‌طور كه به ذهنم مى‌آيد، اسمش «محمّديه» بود. آن‌جا زمين را گود كردند و نزديك دشمن، وارد سنگرها شدند؛ بدون اين‌كه امكاناتى داشته باشند.
فرمانده‌ى آن گروه، همين آقاى «رحيم صفوى» بود كه مرتباً به اهواز مى‌آمد و از ما امكانات مى‌خواست. من، گزارش كارشان را كه مى‌پرسيدم، مى‌ديدم اينها قدم به قدم، جلو مى‌روند. يعنى مثلاً اوّل در فاصله‌ى چند كيلومترىِ دشمن بودند و همين‌طور نزديك شده بودند. يك بار ايشان مى‌گفت: «ما شبانه از سنگرهاى خودمان، دشمن را مى‌زنيم.» يعنى دشمن خبر نداشت كه اينها اين‌جا هستند، و اينها را كشف نكرده بود.
اين مقدّمه‌ى عمليات ثامن‌الائمّه شد. بين فرمان امام تا شكسته شدن حصر، چند ماهى فاصله شد. يعنى شكسته شدن حصر آبادان، بعد از قضاياى هفت تير و اين قضاياى سال شصت بود و امام اين را قبلاً فرموده بودند. يعنى در آن اوايلِ حصر بود كه فرموده بودند «حصر آبادان بايد شكسته شود.» ولى گمان مى‌كنم شش، هفت ماهى يا هفت، هشت ماهى فاصله افتاد.
 
عملیات ثامن الائمه(ع) 

 

اوایل تجاوز رژیم بعثی عراق این شهر مورد طمع دشمن قرار گرفت و به صورت نعلی شکل به محاصره آنها درآمد. محاصره آبادان برگ برنده‌ای در دست ارتش عراق بود تا در موقعیت مناسب بتواند اراده خود را به مقابل تحمیل کند. ورود و خروج به این شهر تنها از طریق دریا ممکن بود و مردم مقاوم این شهر همچنان پایدار بودند.

با حصر آبادان، امام خمینی (ره) در یک دستور قاطع فرمودند:« حصرآبادان باید شکسته شود.»

عملیات ثامن الائمه (ع) در ساعت یک بامداد پنجم مهر ۱۳۶۰ با رمز «نصر من الله و فتح قریب» آغاز شد و  رزمندگان اسلام در ساعت های نخست عملیات، با حمله به مواضع عراق و درهم شکستن مقاومت نیروهای بعثی خاکریزهای دشمن متجاوز را تصرف کردند. 
رزمندگان اسلام با روشن شدن هوا و ادامه  پیشروی از محور شمالی به سمت پل مارد نخستین ضربه شکننده را به نیروهای عراقی وارد آوردند با این حال نیروهای متجاوز بعثی همچنان در منطقه پل حفار مقاومت می کردند.

 رزمندگان اسلام با به دست گرفتن ابتکار عمل و ادامه پیشروی در محورهای مختلف، دشمن را در تنگنا قرار دادند . جاده ماهشهر به آبادان در نخستین ساعت های پنجم مهر ۱۳۶۰ خورشیدی آزاد شد و با پیشروی نیروها از شمال به جنوب و تصرف پل قصبه، امکان مقاومت از نیروهای عراقی گرفته شد و  بعداز ظهر همان روز نیروهای بعثی از پل حفار عقب رانده شدند.
عصر روز دوم عملیات (ششم مهر)، نیروهای عراقی به تدریج مجبور به تسلیم و عقب نشینی شدند و سرانجام در پایان این روز منطقه سرپل آزاد شد. 
رزمندگان شجاع وطن در روز سوم عملیات منطقه را از وجود نیروهای دشمن پاکسازی کردند و در ساحل شرقی رودخانه کارون استقرار یافتند و بدین ترتیب فرمان امام خمینی(ره) مبنی بر شکستن حصر آبادان، در مدت ۴۲ ساعت نبرد نیروهای ارتش، سپاه پاسداران و نیروهای مردمی با موفقیت کامل اجرا شد. 

غلامرضا شرفی که در دوران جنگ تحمیلی به عنوان بسیجی بومی در عملیات شکست حصر آبادان حضور داشت فرمان تاریخی حضرت امام(ره) را اصلی ترین انگیزه شکست حصر آبادان توسط رزمندگان عنوان کرد و گفت: عملیات ثامن الائمه شاه کلید عملیات های بزرگ بعدی دفاع مقدس بود.

وی افزود: در این عملیات نیروهای بومی و مردمی در کنار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران  با وجود نبود امکانات و تجهیزات کافی نظامی مقاومت جانانه ای از خود نشان دادند و هرگز عراق نتوانست وارد آبادان شود.

وی اظهار داشت: فرمان رهبر کبیر انقلاب اسلامی چنان عزم معنوی را در دل و جان رزمندگان انداخت که با وجود  قدرت نامتوازن ایران و عراق در آن مقطع از تاریخ ، رزمندگان از سه محور دارخوین- فیاضیه و جاده آبادان به ماهشهر به دشمن حمله ور شدند و محاصره آبادان را با لبیک به فرمان تاریخی امام خمینی(ره) در هم شکستند.

شرفی افزود: عملیات ثامن الائمه ترس و وحشت خیره کننده ای در دل بعثی ها انداخت و بعد از عقب راندن عراق از آبادان هرگز نیروهای صدام روحیه روزهای آغازین جنگ را باز نیافتند و ترس از رزمندگان ایرانی تا پایان جنگ به کابوس سربازان عراقی تبدیل شد.

113090_769.jpg

سردار مکی یازع از مدافعان آبادان و رزمنده عملیات ثامن ‌الائمه (ع) به خبرنگار ایرنا گفت: شبه جزیره آبادان نقطه حساسی در ایران بود و صدام به منظور کنترل  اروند رود و دسترسی بیشتر به خلیج فارس قصد داشت با اشغال آبادان جنگ را به نفع خود تمام کند لذا این حساسیت دلیل اصلی دستور امام خمینی (ره) برای شکست حصر آبادان بود. 

وی افزود: در نهایت این مردم  و رزمندگان اسلام بودند که با  شکست نیروهای بعث عراق راه را برای پیروزی های بیشتر در جنگ فراهم کردند.

آنچه در عملیات ثامن الائمه اتفاق افتاد تنها محاسبه دقیق و پیچیده نظامی نبود،  شکست حصر آبادان به لحاظ استفاده دشمن از آخرین تجهیزات نرم افزاری و سخت افزاری جنگی و استقرار بی شمار تجهیزات و نیروی انسانی چند ملیتی در منطقه، قطعا خارج از تصور کارشناسان نظامی بود.
در این نبرد تنها سلاح کار ساز و برنده، قدرت ایمان رزمندگان بود که گوش به فرمان ولی زمان خود عمل کردند و با غرش جانانه بر دشمن تا دندان مسلح وی را کوچک و حقیر ساختند.

اسارت بیش از یکهزار نیروی دشمن در عملیات ثامن الائمه(ع)
آزادسازی ۱۵۰ کیلومتر مربع از خاک میهن اسلامی از جمله ۲ جاده استراتژیک و راهبردی اهواز به آبادان و ماهشهر به آبادان و خروج شهر آبادان از محاصره، اسارت یکهزار و ۸۰۰ نفر از نیروهای دشمن، کشته و زخمی شدن یکهزار و ۵۰۰ تا ۲ هزار نفر از نیروهای عراقی و انهدام ۹۰ دستگاه تانک و نفربر، به غنیمت گرفتن ۱۰۰ دستگاه تانک و ۶۰ دستگاه نفربر، سه دستگاه لودر و ۱۵۰ دستگاه خودرو و انهدام سه فروند هواپیما و یک فروند بالگرد دشمن از پیامدهای عملیات غرور آفرین ثامن الائمه(ع) بود. 
شکست در این عملیات به قدری برای «صدام» سنگین بود که پس از پایان عملیات و شکست نیروهای بعث ، هفت نفر از فرماندهان خود را تیرباران کرد. 
اکنون ۳۸  سال از عملیات پیروزمندانه ثامن الائمه (ع) می گذرد اما هر بار که این عملیات مرور می شود، ابعاد تازه ای از شجاعت و تاکتیک بالای نظامی رزمندگان قابل بازگویی است.  آبادان چهار هزار و۷۰۰ شهید، سه هزار جانباز و ۲۴۲ آزاده در هشت سال دفاع مقدس تقدیم اسلام و انقلاب کرده است.

عملیات ثامن‌الائمه (ع) به منزله نقطه عطف و حلقه وصلی برای تغییر استراتژی جنگ از وضعیت گذشته به وضعیت جدید محسوب می‌شود. بعد از حذف بنی‌صدر، برای نخستین بار بود که نیروهای عمل کننده در این حد گسترده با هم ترکیب شده و به نحو شایسته‌ای با یکدیگر همکاری و هماهنگی می‌کردند به طوری که این اقدام الگوی مناسبی برای ادامه همکاری ارتش و سپاه در عملیات‌های دیگر شد.

انتهای پیام

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.