دوشنبه, 25 شهريور 1398 :: Monday, 16 September 2019
 
کد خبر: 70604

هفتمین هنر در آئینه ابتکار ایرانیان

هفتمین هنر در آئینه ابتکار ایرانیان
21 شهریور روزی است که در ایران به عنوان روز سینما یاد می‌شود. اما سینمای ایران از کجا شروع شده و امروزه چه وضعیتی دارد؟  
پایگاه خبری ریشه

هنگامی که ادیسون دستگاه کینوتوسکوپ را اختراع کرد تا تصاویر متعدد را به نحوی پی‌در‌پی و سریع نشان دهد و آن را به صورت یک شیئ جنبنده در بیاورد، هرگز تصور نمی‌کرد که با این کشف انقلابی در جهان هنر نو ایجاد کند که سالیانه میلیونها انسان را مجذوب خود سازد.

تولد سینما

سینماتوگراف از ریشه واژه یونانی به معنای نوشتن حرکت است و سینما به معنای ضبط حرکت است.

اسم اولین دوربین سینماتوگراف گذاشته شد. این دستگاه اولین بار توسط لئون بولی اختراع و با نام «سینماتوگراف لئون بولی» در ۱۲ فوریه ۱۸۹۲ ثبت شد. . به خاطر کمبود منابع مالی، بولی نتوانست اختراعش را گسترش داده و هزینه های ثبت اش را بپردازد. بنابراین ناچار شد حقوق اختراع و نام آن را در ۱۸۹۵ به برادران لومیر بفروشد. آن ها نیز این نام را، بر دستگاهی که عمدتاً به دست خودشان ساخته شده بود، نهادند.

سال 1895 سالی که که برادران لومیر دستگاه سینماتوگراف را اختراع کردند و سال تولد سینما است. در سال های اول جنگ جهانی سینما به عنوان وسیله ای برای سرگرمی رونق تجاری پیدا کرد و قابلیت های هنری بدست فیلمسازان کشف شد.

در سال 1911 وقتی افراد کمی سینما را به عنوان هنر میشناختند ، ریچیتو کانودو سینما را هنر هفتم معرفی کرد که تمام هنر هارو در برمیگرفت.

اصلی ترین تفاوتی که هنر سینما با بقیه هنرها دارد این است که سینما با تکنولوژی پیشرفته سر و کار دارد.

تاریخ سینما

 

نمایش اولین فیلم دنیا

28 دسامبر سال 1895 اویلین فیلم در کافه ای در پاریس ساخته برادران لومیر به نام قطار به نمایش درآمد.این فیلم در صامت بود و تنها 50 ثانیه طول کشید.

نکته جالب این بود که تماشاچیان با دیدن این فیلم ترسیدند و بعضی از آنها فرار کردند.

 

 

 

تاریخ تحول سینما

تاریخ تحول سینما به سه دوره تقسیم می شود:

سینمای صامت : از سال 1895 تا 1927 سینمای جهان بیصدا و سیاه و سفید بود.

سینمای ناطق:  در سال 1927 آلن کراسلند اولین فیلم ناطق دنیا را که فیلمی موزیکال بود را ساخت. این فیلم محصول کمپانی برادران وارنر بود.

سینمای رنگی: ژرژ ملی یس پدر فیلم تخیلی اولین کسی بود که فیلم رنگی ساخت. او برای این کار تک تک فریم هارا رنگ میکرد.

از آن پس سینمای دنیا روز به روز پیشرفت می‌کند. معانی و موضوعات متفاوت در ژانرهای سینمایی گوناگون سوژه می‌شود. کیفیت فیلم ها بهتر می‌شود و جلوه های ویژه پیشرفت های چشمگیری می‌کند. و با ورود جشنواره های جهانی رقابت بین سازندگان فیلم ها بیشتر می‌شود.

اما سینمای ایران از کجا شروع شده و امروزه چه وضعیتی دارد؟ 21 شهریور روزی است که در ایران به عنوان روز سینما یاد می‌شود.

 

ورود صنعت سینما به ایران

این هنر در کشور ایران که از دیرباز با هنرهای نمایشی آشنایی داشت بسیار سریع رشد کرد و با نام «چراغ ‌جادو» مورد بهره‌برداری قرار گرفت و البته این نیز مانند دیگر پدیده‌های نوین از اروپا به ایران آمد. به طوری که از منابع تاریخی بر می‌آید سفر مظفرالدین‌شاه به فرنگ در سال ۱۲۷۹ش (۱۳۱۸ق) موجب آشنایی با این وسیله سرگرمی در محل آبهای گرم معدنی کنترکسویل فرانسه گشت و شاه را آنقدر مجذوب کرد که بلافاصله دستور داد میرزا ابراهیم‌خان عکاس‌باشی یک عدد آن را خریده و طرز کار آن را یاد بگیرد، تا این دستگاه عجیب را که به ظن او بر روی دیوار می‌اندازند و مردم در آن حرکت می‌کنند، به عنوان سوغات برای زنان حرمسرای خود ببرد.

ورود نخستین دستگاه سینماتوگراف به ایران در سال ۱۲۷۹ هجری خورشیدی توسط مظفرالدین شاه سر آغازی برای سینمای ایران به حساب می‌آید.

تاریخ سینما

 

این دستگاه در آن زمان خریداری شد و به دستور مظفرالدین‌ شاه، میرزا ابراهیم‌خان صحافباشی از مراسم کارناوال گل که در فرانسه برقرار بود فیلم‌برداری کرد. و همین عمل نام او را به عنوان اولین فیلم‌بردار ایرانی در تاریخ ثبت کرد. پس از بازگشت سینماتوگراف بر خلاف دول خارجی که هنری اجتماعی بود و از ابتدا در بین مردم عامی رشد کرده بود، شمع محفل درباریان شد و به عنوان تفریحی اشرافی به خدمت دربار درآمد. خیلی زود فیلمهایی از زندگی زنان حرمسرا، خواجگان، مسافرتهای شاه، شیرهای شاه در دوشان‌تپه و مراسم سینه‌زنی تهیه و در اندرونی و خانه‌های شاهزادگان به نمایش درآمد و تا آنجا پیش رفت که خود مظفرالدین ‌شاه تصمیم به ساختن فیلم گرفت و اولین فیلم فارسی را از زندگی خواجه‌های درباری کارگردانی کرد.

تاریخ سینما

 

آبی و رابی، اولین فیلم

اولین فیلم سینمای ایران یک فیلم سیاه و سفید و صامت بود؛ «آبی و رابی» که در سال 1309 به کارگردانی اوانس اوگانیانس ساخته شد. تهیه کننده فیلم ساکوار لیذره بود و فیلم بردار آن خان بابا خان معتضدی. داستان این فیلم صامت ماجراهای خنده دار 2 مرد کوتاه و بلند در موقعیت های مختلف را روایت می کند که براساس فیلم «پات پاته شون» دانمارکی ساخته شده بود. «آبی و رابی» 560 تومان هزینه ساخت داشت و هفت هزار تومان نصیب تهیه کننده اش کرد. اولین سکانس اکران این فیلم جمعه 12 دی 1309، ساعت دو بعد از ظهر در سینما مایاک بود.

تاریخ سینما

 

 

نخستین سالن سینمای عمومی

اولین سینمای عمومی در ایران توسط میرزا ابراهیم خان عکاسباشی در سال ۱۲۸۳ شمسی برابر با ۱۹۰۴ میلادی، افتتاح شد اما اولین سالن رسمی سینمای ایران در سال ۱۳۰۵ به نام سینما ایران در تهران ساخته شد.

تا سال ۱۳۰۹ هیچ فیلم ایرانی ساخته نشد و اندک سینماهای تأسیس شده به نمایش فیلم‌های غربی که در مواردی زیرنویس فارسی داشتند می‌پرداختند.

تاریخ سینما

 

 

ورود جریان تازه در سینما

در سال ۱۳۴۸ با ظهور فیلم‌هایی مانند گاو سینما تغییری اساسی کرد؛ جریان تازه‌ای ایجاد شد. از سویی تاًسیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۴۸ فرصت مناسبی برای شکل‌گیری سینمای فرهنگی در ایران شد. همکاری یونسکو با این کانون به عنوان توزیع کننده فیلم‌های کودکان در ایران که با اعزام نورالدین زرین‌کلک به بلژیک عملی گردید، تأثیر مهمی بر ارتقاء سطح فرهنگی کانون گذاشت.

بهرام بیضایی، عباس کیارستمی ،داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی و علی حاتمی و... از افرادی بودند که با بهانه‌های غیر مادی نقش اساسی در این جریان داشتند و مقدماتی را فراهم نمودند تا سینمای ایران گام‌های مهمی در سال‌های بعد بردارد.

تاریخ سینما

 

سینمای پس از انقلاب

بعد از انقلاب طی سالهای ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۲ سینمای ایران به یک پوست اندازی فرهنگی رسید و قوانینی منطبق با قانون جمهوری اسلامی برای آن تنظیم و تثبیت گردید. پس از سال ۱۳۶۲ با تدوین ضوابط فیلمسازی که با توجه به انقلاب اسلامی تنظیم شده بود. تکامل کیفی فیلمسازان دهه پنجاه چون عباس کیارستمی، بهرام بیضایی، مسعود کیمیایی و داریوش مهرجویی تأثیر مثبتی بر روند فیلمسازی در ایران گذاشت که محصولات بدیعی را آفریدند و تحسین منتقدان جهانی را به همراه داشت. در این دوره فیلمسازان جوانی چون ابراهیم حاتمی کیا، مجید مجیدی و ابوالفضل جلیلی که با تمایلات مختلف پا به عرصه فیلمسازی گذاشتند و به مرور با مطالعه و پشتکار توانستند به صورتی هنرمندانه عناصر این هنر را بکار بگیرند، نقش موًثری در این تحول ایفا نمودند.

تاریخ سینما

همچنین برقراری منظم سالانه دست کم یک جشنواره بین‌المللی فیلم که در بهمن ماه هر سال به نام جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در کشور برگزار می‌گردد نیز در ایجاد علاقه به سینما در قشر جوان کشور از یکسو و توسعه این هنر نقش مهمی ایفا نموده‌است. خانه سینما بزرگترین نهاد صنفی عوامل تولید فیلم سینمایی در ایران است. این نهاد شامل بیش از بیست صنف قانونی است.

جشنواره بین المللی فیلم فجر یکی از مهم‌ترین رویداد‌های فرهنگی ایران است که به صورت سالانه و هر سال در نیمه بهمن ماه برگزار می‌شود؛ جشنواره‌ای که از سال ۱۳۶۱ و به یاد بهمن ماه ۱۳۵۷ (سالروز پیروزی انقلاب اسلامی) به صورت مستمر برگزار شده است.
مجری برگزاری این جشنواره بنیاد سینمایی فارابی است که آن را زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار می‌کند.

سیمرغ بلورین نام جایزه ویژه این جشنواره است که در بخش‌های رقابتی جشنواره شرکت کنندگان برای تصاحب آن با یکدیگر به رقابت می‌پردازند.

در کنار سیمرغ بلورین، دیپلم افتخار و لوح زرین نیز از دیگر جوایز این جشنواره است که شرکت کنندگان می‌توانند برنده آن باشند. اگرچه این جشنواره در سال‌های گذشته تنها در بخش فیلم‌های بلند برگزار شد، اما چند سالی است که بخش‌های دیگری نظیر فیلم کوتاه، مستند و مسابقه مواد تبلیغاتی نیز به آن اضافه شده است.

بر اساس آمار و اطلاعات موجود تا جشنواره سی و هفتم رکورد بیشترین سیمرغ بلورین بهترین فیلم را ابراهیم حاتمی‌کیا، رکورد بیشترین سیمرغ بلورین کارگردانی را مجید مجیدی، رکورد بیشترین سیمرغ بلورین فیلمنامه را کامبوزیا پرتوی، بیشترین سیمرغ بلورین بازیگر نقش اول زن را لیلا حاتمی، پروانه معصومی، هدیه تهرانی، باران کوثری و مریلا زارعی، بیشترین سیمرغ بلورین بازیگر نقش اول مرد را پرویز پرستویی، رکورد بیشترین سیمرغ بلورین بازیگر نقش مکمل زن را نیکو خردمند، فاطمه معتمد آریا، مهتاب نصیرپور و شبنم مقدمی، رکورد بیشترین سیمرغ بلورین بازیگر نقش مکمل مرد را سعید پورصمیمی، رکورد بیشترین سیمرغ بلورین تماشاگران را ابراهیم حاتمی کیا، کمال تبریزی و اصغر فرهادی و رکورد بیشترین جایزه ویژه هیئت داوران را عباس کیارستمی به دست آورده اند.

سینمای پس از انقلاب ایران با کنار زدن موج فیلم های دوران پیش از خود به جریان سازی فرهنگی در کشور و منطقه مبدل شد. سینمای ایران پس از انقلاب تاریخ صعود سینما و سینماگران در عرصه های داخلی و خارجی بوده و با وجود فشارهای فراوان بین المللی همواره سینمای ایران بسیار جدی گرفته شده است.

با وجود انتقادها و حاشیه هایی که سینمای ایران دارد بازهم کسانی هستند که در مسیر هنر قدم برمیدارند و توانسته اند افتخارات بسیاری را در تاریخ سینما در عرصه جهانی بدست آورد و با کشورهایی که تکنولوژی پیشرفته تری در زمینه سینما دارند رقابت کنند. که در پایان به مواردی از آن افتخارات اشاره میکنیم:

•    خرس نقره‌ای بهترین کارگردانی فیلم برلین برای طبیعت بی جان ۱۹۷۴ سهراب شهید ثالث
•    جایزه خرس نقره‌ای جشنواره فیلم برلین برای فیلم باغ سنگی ۱۹۷۶ پرویز کیمیاوی
•    جایزه بهترین فیلم جشنواره سه قاره نانت، فرانسه، ۱۹۸۵، به فیلم دونده ساخته امیر نادری
•    برگزیده شدن بچه‌های آسمان جزء ۵ نامزد نهایی جایزه بهترین فیلم خارجی در اسکار ۱۹۹۸
•    برنده نخل طلای جشنواره فیلم کن برای فیلم طعم گیلاس ۱۹۹۷ عباس کیارستمی
•    برنده جایزه طلایی از جشنواره فیلم توکیو برای فیلم مسافر جنوب ۱۹۹۷ پرویز شهبازی
•    جایزه منتقدین جشنوارهٔ فیلم لندن ۲۰۰۲ برای فیلم من ترانه ۱۵ سال دارم رسول صدرعاملی
•    برنده جایزه ویژه  گلدن گلوب در سال ۲۰۱۱ به فیلم جدایی نادر از سیمین اصغر فرهادی
•    جایزه اسکار ۲۰۱۲ بهترین فیلم خارجی زبان برای فیلم جدایی نادر از سیمین اصغر فرهادی
•    جایزه قرقاول طلایی جشنواره  فیلم کرالا هند درسال ۲۰۱۳ برای بهترین فیلم پرویز مجید برزگر
•    برنده نخل طلای بهترین بازیگر مرد از جشنواره فیلم کن ۲۰۱۶ شهاب حسینی

 

 

سینمای ایران امروز در چه وضعیتی است؟

امروزه سینما به سویی می رود که هيچ هدفي جز جذب مخاطبي كه خسته از روزمرگيهاي زندگي به دنبال كمي تفريح است,ندارد و فقط مي خواهد نقش سرگرم كننده را داشته باشد و نه رسانه اي تاثير گذار.

در این سال‌ها، بازیگران، فارغ از تمام امتیازهایی که سبب می‌شد مورد توجه عموم مردم باشند، حالا به‌واسطه دستمزدهایی که می‌گیرند، فاصله معناداری با طبقه متوسط جامعه پیدا کرده و به قشری مرفه تبدیل شده‌اند. این اصل نه اینکه تنها متعلق به سلبریتی‌ها و استارهای سینما باشد، بلکه بازیگران نقش‌های مکمل را نیز دربرمی‌گیرد. شدت رشد دستمزد بازیگران طی یکی، دو سال اخیر و اخبار گوشخراشی که در این باره شنیده می‌شود، حاکی از فاصله گرفتن دستمزد بازیگران به نسبت دیگر صنوف تولید یک فیلم سینمایی است.

سينما و فرهنگ كاملا مكمل هم هستند و به شدت روي هم تاثير مي‌گذارند اما سینما تبدیل به تجارتی شده که هدف بسیاری از فیلم ها فروش میلیاردی در گیشه با تکیه بر چند سلبریتی است و رویکرد سینما به سمت پول رفته است، بطوریکه برای فروش بیشتر در گیشه فیلم مبتذل و هجو به خورد بیننده می‌دهند.

طبیعی است وقتی سینمای فرهنگی به عبارتی فیلم های خوب، در شرایط  نامساعدی تولید و عرضه می شود، نتیجه آن است که سینمای با محتوای خوب، به انزوا می رود.

 

انتهای پیام

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.