يكشنبه, 5 خرداد 1398 :: Sunday, 26 May 2019
 
کد خبر: 65390

پالایشگاه؛ کلید دورزدن تحریم

پالایشگاه؛ کلید دورزدن تحریم
فروش نفت بصورت خام با وجود تحریم های غیرقانونی فعلی چندان آسان نیست، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند که راه حل خوب و مطمئنی برای دور زدن تحریم و حفظ درآمدهای کشور وجود دارد.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری ریشه

پیشینه تحریم علیه ایران به سال ها قبل باز می گردد. روزگاری که مصدق در پی ملی کردن صنعت نفت و کوتاه شدن دست بیگانگان از طلای سیاه کشور بود، انگلیسی ها به بهانه های مختلف ایران را تحت تحریم قرار دادند تا در روند ملی شدن نفت مشکلاتی ایجاد کنند. اما پس از انقلاب اسلامی و تشکیل جمهوری اسلامی، آمریکایی ها با دست آویز قراردادن تسخیر لانه جاسوسی، تحریم هایی علیه کشورمان تصویب کردند.

اما اوج تحریم ها، به انرژی هسته ای و تلاش ایران برای دستیابی به فناوری صلح آمیز هسته ای و کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی باز می گردد. با آغاز دهه 80 تحریم های گوناگونی توسط غربی ها و در شورای امنیت سازمان ملل اجرایی شد تا محدودیت هایی برای رسیدن به این فناوری مهم برای کشور ایجاد شود.

آمریکا، انگلیس، کانادا سه کشور اصلی اند که دولت آن‌ها تحریم‌های یکجانبه‌ای را علیه برنامه اتمی ایران به تصویب رسانده‌اند. از حیث تنوع و گستردگی، تحریم‌های آمریکا علیه ایران یکی از وسیع‌ترین تحریم‌های تصویب شده یک جانبه علیه یک کشور است.

اما تحریم های اقتصادی شاید یکی از بخش های مهم تحریمی باشد که تاثیر مستقیمی بر معیشت مردم می گذارد و در واقع مستقیما مردم را هدف قرار می دهد. صعنت نفت در ایران سال هاست که مهم ترین منبع درآمد دولت هاست و این وابستگی شدید کشور به نفت بارها به عنوان یک نقطه ضعف مورد سو استفاده کشورهای مختلف قرار گرفته و آن ها با تحریم کردن نفت ایران سعی دارند که فشار مضاعفی به ملت وارد سازند تا دولت را مجبور به پذیرش خواسته های آنان کنند.

در سال ۲۰۰۱ ایران چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت خام جهان بود. طبق برآوردهای مجله نفت و گاز، تا ژانویه ۲۰۱۱ ذخایر قطعی نفت ایران در حدود ۱۳۷ میلیارد بشکه بود، که حدود ۱۰٪ از مجموع ذخایر جهان را به خود اختصاص داده‌است، همچنین ایران دارای ۱۰۴۵ تریلیون فوت مکعب ذخایر گاز طبیعی می‌باشد، که حدود ۱۶٪ از ذخایر گاز زیرزمینی جهان است. تولیدات نفت و گاز ایران شامل گاز مایع، نفت کوره، گازوئیل، نفت سفید، بنزین و نفتا می‌شود.

ایران طی سال های اخیر بیشتر نفت خود را بصورت نفت خام در اختیار بازارهای جهانی قرار داده است. با وجود تحریم ها و کاهش اقبال جهانی به خرید نفت از ایران، فروش نفت خام اقدام چندان عاقلانه ای نیست زیرا با یک آزمایش ساده می توان متوجه شد که بار نفتی که در یک بندر پهلو گرفته است، متعلق به کدام کشور می باشد. به همین خاطر راه دور زدن تحریم برای فروش نفت خام چندان ساده نیست.

محمدعلی خطیبی، مدیر اسبق امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران با بیان ضرورت صادرات فرآورده به جای نفت خام، به تجربه تحریم‌های سال 90 اشاره کرد و گفت: در آن زمان ما در فروش فرآورده­‌های نفتی کوچکترین مشکلی نداشتیم و به راحتی آنها را می­فروختیم، ولی در فروش نفت خام مشکلات وجود داشت؛ زیرا هر نفت خام مشخصات خاص خودش را دارد و در هر بندر و اسکله‌­ای با یک تست ساده، مشخص می­‌شود این نفت از کدام کشور آمده است.

وی ادامه داد: بنابراین به سادگی صادرات نفت خام قابل رصد و تحریم‌پذیری است، ولی فرآورده­‌های نفتی اینطور نیست، من فکر می­‌کنم می‌­شود از تجربیات تحریم قبلی استفاده کرد و مانع از افت میزان صادرات نفت کشور شد، ولی اگر فرآورده بود مسلم بدانید که صادرات آن خیلی آسان­تر صورت میگرفت.

بعد از خروج آمریکا از برجام و قطعی شدن بازگشت تحریم‌های نفتی اقدامات نسبتاً خوبی در راستای فروش نفت کشور انجام شد. گذر از مدل سنتی فروش نفت خام و عرضه نفت در بورس برای استفاده از توانمندی و انعطاف‌پذیری بخش خصوصی در صادرات نفت یکی از اقدامات ضدتحریمی ایران برای جلوگیری از افت میزان صادرات نفت خام کشور بود که در صورت تداوم عرضه، چشم‌انداز مناسبی برای آینده خواهد داشت، اما باید توجه داشت راه‌حل اساسی برای مقابله با تحریم‌های نفتی خلاصی از خام‌فروشی نفت است بنابراین باید در استراتژی‌های موجود در صنعت نفت کشور بازنگری شود.

بسیاری از کارشناسان حوزه نفت و انرژی معتقدند که با توجه به مشکلات فروش نفت بصورت خام، تبدیل آن به فراورده های نفتی می تواند دور زدن تحریم ها را بسیار ساده کند و از تاثیرات تحریم بر بدنه اقتصاد کشور که حاصل از کاهش فروش نفت خام است بکاهد. از طرفی ممکن است فروش فراورده های نفتی در صورتی که مهندسی شده انجام گیرد به افزایش درآمد های کشور نیز کمک کند.

 

حسین اسدی، کارشناس صنعت پالایشگاهی معتقد است: یک استراتژی هوشمندانه که غیر از بی‌اثر کردن تحریم‌های نفتی می‌تواند ثمرات قابل‌توجهی در اقتصاد و کارآفرینی داشته باشد؛ افزایش ظرفیت پالایشگاهی نفت و میعانات گازی کشور به اندازه تمام نفت و میعانات گازی تولید شده است.

 

فلاحت‌پیشه رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس  در خصوص خام فروشی نفت در گفتگویی اظهار داشت: امروز تلاش می‌شود نفت با تخفیف های مختلف به سایر کشورها فروخته شود، این رویکرد نوعی فرار به عقب بوده و تنها در کوتاه مدت می‌تواند مقداری از مشکلات کشور را حل کند. در حالی که ما باید نفتی که در اثر تحریم‌ها، امکان صادرات آن را نداریم، در داخل تبدیل به فرآورده‌های نفتی کنیم.

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران در ادامه افزود: با احداث پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، پتروشیمی‌ها و همچنین فعال کردن بخش‌ خصوصی در پروژه‌های سودآوری همچون احداث مینی پالایشگاه، مینی پتروشیمی و… می‌توانیم نفت خام را به محصولات نهایی غیر قابل تحریم تبدیل کرده و به چند برابر قیمت به سایر کشورها بفروشیم.

تجارت بین المللی نفت خام و فرآورده‌های نفتی دارای ۴ تفاوت عمده است که موجب می‌شود تحریم فرآورده‌های نفتی به نسبت تحریم نفت خام بسیار سخت باشد. تنوع مقصد، خرد بودن محموله‌ها، احتمال رصد کمتر و تعدد خریداران چهار مزیتی هستند که صادرات فرآورده نسبت به صادرات نفت خام دارد.

حسین اسدی، کارشناس صنعت پالایشگاهی می گوید: نفت ایران امروزه در محموله‌های ۱ تا ۲ میلیون بشکه‌ای توسط VLCC‌ها و ULCC‌ها (نفتکش‌های بزرگ) به مقاصد مشخص حمل می‌شود. به همین دلیل امکان رهگیری نفتکش‌ها از طریق GPS و فناوری‌های ماهواره‌ای کار چندان سختی نیست. اما با تبدیل تک محصول نفت به فرآورده‌های نفتی، صادرات بخش زیادی از فرآورده‌ها از طریق خودرو‌های سنگین، خط لوله و در نهایت کشتی‌های متنوع کوچک مقیاس انجام می‌شود. به این ترتیب با کوچک شدن احجام صادراتی و صادرات فرآورده از طریق شبکه مویرگی احتمال رهگیری آن برای آمریکا بسیار کم است.

این کارشناس صنعت پالایشگاهی گفت: عمده کشور‌های اصلی خریدار نفت ایران مانند هند، چین، کره‌جنوبی و … در شرق آسیا و مابقی خریداران در اروپای جنوبی و آفریقا واقع شده‌اند که فاصله آن‌ها از نظر بعد مسافت زیاد است. این موضوع به دلیل افزایش بازه زمانی فرآیند خرید، کشتیرانی و تحریم بیمه‌ای، تخلیه و فروش؛ فرصت بیشتری به آمریکا برای شناسایی محموله‌های نفتی ایران می‌دهد. در حالی که در صورت تبدیل نفت به فرآورده می‌توان آن‌ها را در قالب محموله‌های کوچک عمدتاً به کشور‌های همسایه و در مسافت‌های نزدیک صادر کرد.

توسعه صنایع پالایشگاهی و پتروپالایشگاهی به سه عامل اصلی «فناوری»، «نیروی انسانی متخصص» و «تأمین مالی» احتیاج دارد که در ایران عامل «تأمین مالی» موجب شده است که تعداد زیادی از پروژه‌های پالایشی، پتروپالایشی متوقف شوند.

این در حالی است که امروزه محدودیت منابع دولت‌ها در تأمین منابع پروژه‌ای و ناکارآمدی روش‌های تأمین مالی سنتی برای بنگاه‌های صنعتی و اقتصادی باعث شکل‌گیری شیوه‌های نوین، سریع و مردمی تأمین مالی در دنیا شده است. در حال حاضر حجم نقدینگی موجود در کشور به بیش از ۱.۹۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است و می‌توان از آن برای تأمین مالی انواع پروژه‌های مولد اقتصادی، صنعتی، کشاورزی و ... استفاده کرد. اما اگر این هدایت نقدینگی به طور ویژه در حوزه توسعه صنعت پتروپالایشگاهی کشور انجام شود، خنثی‌سازی تحریم‌های نفتی، اشتغال و رونق اقتصادی در صنایع پایین دستی نفت به طور همزمان فراهم می‌شود.

 

انتهای پیام

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.