دوشنبه, 16 تير 1399 :: Monday, 6 July 2020
 
کد خبر: 32262

پشت پرده ی ریالی که قرار است تومن شود

پشت پرده ی ریالی که قرار است تومن شود
باید بخاطر داشت  طرح های تبدیلی در واحد های مالی کشورهای مختلف عموما دو دسته هستند یک دسته با اغراض اصلاح سیستم های اقتصادی و دسته دیگر صرقا جهت تسهیل مراودات مالی عمومی مردم صورت میپذیرد.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری ریشه

در قانون پولی بانکی ایران مصوب سال 1351 که هم‌اکنون نیز در دست اجراست، واحد پولی ایران ریال و یک ریال معادل 100 دینار است، بانک مرکزی نیز در لایحه خود به دولت، واحد پول ایران را ریال عنوان کرده است.

با اینکه سالهاست در معاملات روزمره ایران واحد "ریال" جایی ندارد و عملا تومان بنابر عرف نانوشته واحد رسمی پول کشور می باشد با این حال هیئت دولت لایحه‌ای را تصویب کرده که در صورت تائید مجلس و شورای نگهبان به عمر ریال بعنوان واحد پولی این کشور پایان خواهد داد و با حذف یک صفر، "تومان" واحد پول رسمی ایران خواهد شد. البته مصوبه هیات دولت برای تصویب و تبدیل شدن به قانون به مجلس شورای اسلامی ارسال می‌شود و تصویب نهایی آن منوط به نظر نمایندگان در روزهای آتی است.

 

پول

 

از سال 1960 تاکنون اقتصادهای در  حال توسعه بیش از هفتاد بار اقدام به تغییر واحد پولی خود کرده اند. چنین اقدامی معمولا شامل حذف یک یا چندین صفر از پول ملی می شود. اگرچه حذف صفر بیشتر اقدامی تکنیکی و اقتصادی به نظر می آید اما گاهی هم انگیزه های سیاسی باعث تن دادن دولت ها به تغییر واحد پول می شود. البته باید توجه کرد که تغییر واحد پول به معنی تغییر در ارزش پول ملی و یا تغییر در قدرت خرید مردم نخواهد بود.

 

***هرچند به نظر می رسید اقتصاد ایران در آینده ای نه چندان دور شاهد حذف چندین صفر از پول ملی خواهد بود، چرا که سال هاست و در همه ی دولت ها برای صیانت از ارزش پول ملی و حرف از حذف صفر از پول ملی بوده است؛ ولی امروز دولت به این نتیجه رسیده زمان کم کردن یک صفر حتی به بهانه ی رفورم واحد پول ملی رسیده است.

 

بانک مرکزی

 

*بانک مرکزی و دولت یازدهم  دلایلی را در راستای حمایت از این طرح ناگهانی مطرح کرده اند:

 

به گفته بانک مرکزی ایران، اصلی‌ترین دلایل این اقدام افزایش تورم در دهه‌های اخیر و کاهش ارزش پول ملی است. علاوه بر آن محدودیت چاپ اسکناس درشت منجر به افزایش قابل توجه حجم اسکناس در جریان شده است.

ولی‌الله سیف، رئیس بانک مرکزی ایران می‌گوید استفاده از "تومان" بعنوان واحد پول این کشور باعث آسانتر شدن مبادلات اقتصادی خواهد شد.

قائم‌مقام بانک مرکزی نیز، اعمال مفهوم تومان و جایگزینی آن با مفهوم ریال را به معنای اصلاح پولی ندانست و تصریح کرد: عملیاتی شدن مفهوم تومان به معنای اصلاح پولی نیست. در حال حاضر مطالعات بسیاری برای اصلاح و حذف صفر از پول ملی در جریان است. با این حال در لوایح بانک مرکزی و بانکداری به این موضوع پرداخته نشده است و در آینده این موضوع به شکلی جامع و در قالب لایحه‌ای جداگانه مطرح خواهد شد. چراکه اصلاح پولی فعالیت جامع‌تری است و در آن باید همه جوانب مالی، اقتصادی و حسابداری در نظر گرفته شود.

 

 

***اما اجرایی شدن این طرح از سمت دولت نگرانی هایی را برای نخبگان و اقتصاددانان به وجود آورده است:

این طرح هم مانند هر طرح اقتصادی دیگر موافقان و مخالفان خود را دارد و البته در میان افراد جامعه هم سوالاتی را برانگیخته است. اولین نگرانی اینست که آیا چنین طرحی در زمان مناسب انجام خواهد شد و آیا اصلا اجرای آن ضرورتی دارد؟ با نگاهی به تجربه دیگر کشورها می توان فهمید که الگوی مشخصی برای زمان صحیح حذف صفروجود ندارد. برخی کشورها به محض حل معضل تورم سرسام آور و یا حتی در هنگام مبارزه با تورم اقدام به حذف صفر کرده اند و برخی دیگر با تاخیر زیاد و حتی چند سال بعد از به ثبات رسیدن اقتصاد خود دست به تغییر واحد پولی زده اند.

دومین نگرانی مربوط می شود به کارایی حذف صفر و توانایی آن برای برطرف کردن نابسامانی های اقتصادی. در این مورد به نظر نمی رسد کار چندانی از واحد پولی جدید برای حل معضلات بربیاید. تجربه آرژانتین و برزیل نشان داد که بحران اقتصادی می تواند بعد از حذف صفر هم به اقتصاد بازگردد. در این مقاله انگیزه دولت ها از حذف صفر و مزایا و معایب چنین اقدامی مورد بررسی قرار گرفته است.

 

پول

 

از دیگر ایراداتی که اقتصاددانان به این تصمیم وارد می‌کنند، این نکته کلیدی است که به فرض اینکه همه شرایط برای این عمل جراحی مهیا باشد، چرا باید تنها یک صفر از واحد پول کشور حذف شود. با حذف یک صفر نیز نسبت واحد پول ایران به دلار آمریکا 3800 به یک خواهد بود. در معاملات شهروندان ایرانی نیز رقم‌ها بسیار بالا خواهد بود. منطقی به نظر می‌رسد که اگر قرار باشد این عمل جراحی انجام شود چرا باید این جراحی این قدر کم اثر و محدود باشد. این باید تاکید کرد دلشوره‌ای مشترک برای بسیاری از شهروندان و دلسوزان این مرز پرگهر وجود دارد، که باید نسبت به آن کمال توجه را داشت.

 

 

*روزنامه آرمان که یک نشریه ی اصلاح طلب و موافق دولت محسوب میشود در نقد این طرح نوشت:

 

آرمان

 

مشکل اقتصاد با تغییر واحد پول ملی از ریال به تومان حل نخواهد شد. بلکه ضروری است که دولت پیش از اینکه این تغییرات را اعمال کند باید سلامت را به اقتصاد بازگرداند. به عبارت ساده‌تر باید سعی شود با سیاست‌های بخردانه اقتصادی ثبات اقتصادی رابه اقتصاد بازگرداند. بدین خاطر باید انضباط اقتصادی که شامل انضباط پولی، انضباط مالی و انضباط اداری است را در سیستم اقتصادی اصلاح کرد، زیرا زمانی که اقتصاد کشور از سلامت و ثبات کارشناسی برخوردار شد باید به دنبال این تغییرات آن هم با مطالعه و کارشناسی برویم. به عنوان مثال: در ترکیه این سیاست موفق بود. باید اقدامات مهم‌تری در عرصه اقتصاد صورت پذیرد که متعاقب آن به ثبات اقتصادی برسیم و  در ادامه حذف صفرها نیز می‌تواند در جهت سلامت اقتصادی کمک کننده باشد و  تاثیر شگرفی در عرصه اقتصاد کشور نخواهد داشت. در سال‌های اخیر اقتصاد به شدت دچار بی‌انضباطی اقتصادی بوده که باید هر چه سریعتر به ثبات و انضباط اقتصادی برسیم و با برنامه‌ریزی در این عرصه کارشناسانه تصمیم‌گیری شود.

 

 

*عباس شاکری کارشناس اقتصادی در مورد این رفورم واحد پولی گفت:

 

پول

 

دلیل مخالفت‌ها برای حذف صفر از پول این بود که همه قیمت‌ها مضربی از هزار نیستند. بنابراین قیمت‌هایی که اعشاری است، به دلیل قدرت قیمت‌گذاری بالای صاحبان کالا و خدمات به طرف بالا می‌رود که این خود موجب تورم می‌شود اگر ما می‌خواهیم صفر را از پول ملی حذف کنیم باید قیمت همه کالاها مضربی از هزار باشد یا اگر می‌خواهیم چهار صفر حذف کنیم باید مضربی از 10 هزار باشد. این اقدام یک واکنش صوری و اسمی است. باید گفت نه حذف صفر و نه تغییر واحد پولی در حال حاضر تاثیر چندانی بر اقتصاد ندارد. جالب  است که دولت در روزهای اخیر 600 تومان قیمت دلار را افزایش داده و به اینکه از ارزش‌ پول ملی کاسته شده حساسیت نشان نمی‌دهد و به دنبال اقداماتی بی‌فایده مانند تغییر واحد پول ملی است.

 

 

*روزنامه هفت صبح که عموما رویکرد سرگرمی و مسایل مرتبط با حوزه های اجتماعی را دارد با بلند شدن گرد و خاک تغییر واحد پول احساس خطر کرده است و درگزارشی خاطرنشان کرد:

 

هفت صبح

 

حذف صفر از پول ملی برخلاف تصور، اقدامی پیچیده و هزینه‌بر است. اجرای این طرح برخلاف آنچه گفته می‌شود اصلا ساده نیست و هزینه‌های زیادی به همراه دارد. هزینه چاپ اسکناس و ضرب سکه‌های جدید که در زمان اجرای برنامه و هنگامی که دو نوع پول به موازات هم در جریان است افزایش چشمگیری پیدا می‌کند. از سوی دیگر انبوهی از اوراق رسمی کشور مانند دسته چک، سندهای مالی و... باید تغییر پیدا کرده و واحد آنها به تومان تبدیل شود. مسئله دیگر سردرگمی مردم و سردرگمی توریست‌ها، اثرات روانی منفی و عکس‌العمل بازار، از جمله عوارض این اقدام است.

 

 

*آرش پورابراهیمی کارشناس مسائل اقتصادی نیز در هیاهوی تغییر ریال به تومان گفت:

«یکی از مهم‌ترین خطرات طرح‌های این‌چنینی تاثیر تورمی ناشی از گرد شدن قیمت‌ها رو به بالا است. با حذف صفر قیمت بسیاری از کالاها برای رند شدن افزایش پیدا می‌کند. برای مثال اگر کالایی اکنون 15500 ریال باشد، اگر سه صفر از پول ملی کاسته شود تبدیل به 15/5 واحد می‌شود که ممکن است برای راحتی به 16 تومان تبدیل شود. چنین رخدادی در مقیاس کلان فشار تورمی ایجاد خواهد کرد.»

 

اسکناس‌های موجود با تبدیل واحد پول به تومان حذف نمی‌شود

 

 

*فردین آقابزرگی درباره اثرات تغییر واحد پولی ایران از "ریال" به "تومان" اظهار کرد:

این اقدام ارزش پول ملی را کم کرده و قیمت دلار را بالا می‌برد در نتیجه باعث رشد در بورس اوراق بهادار تهران می‌شود، چرا که این موضوع  باعث رونق برخی صنایع  و افزایش درآمد حاصل از صادرات برخی تولیدات در تعدادی از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس  شده و حاشیه سود آن شرکتها نسبت به گذشته افزایش خواهد داشت.

وی اضافه کرد: کاهش ارزش پول مساله نگهداری دارایی و سرمایه گذاری را جذابیت بیشتری خواهد بخشید و این موضوع می‌تواند موجب اقبال سرمایه‌گذاری در بورس گردد، کاهش ارزش پول ملی بر سایر زمینه های سرمایه گذاری نیز  تاثیر مثبت گذاشته و نهایتا نگهداری پول نقد، از نظر درجه اولویت برای یک سرمایه گذار، در رتبه اول قرار نمی‌گیرد.

 

 

***نظرات مخالفان طرح اقتصادی دولت مبنی حذف یک صفر از پول ملی در غالب رفورم واحد پول ملی را که برخواسته از دلسوزی بود خواندیم. به نظر میرسد دست آورد های محدودی که دولت و بانک مرکزی برای این اقدام برشمرده اند در مقایسه با این دیدگاه ها چندان توجیه پذیر نیست. 

اینجاست که ناخودآگاه باید دنبال دلایل دیگری برای این اقدام ناگهانی دولت باشیم. به هر حال نزدیک انتخابات هستیم و ممکن است تیم اقتصادی دولت دنبال یک مانور موثر در عرصه ی بهبود معیشت مردم باشند. اما این طرح که صرفا راحتی شمردن پول را در بر خواهد داشت خیلی منطقی و مفید به نظر نمیرسد.

امیدواریم نمایندگان مجلس شورای اسلامی با در نظر گرفتن وضعیت معیشت مردم و بدون ملاحظات سیاسی در مورد این لایحه تصمیم گیری کنند.

انتهای پیام

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.