چهارشنبه, 28 آذر 1397 :: Wednesday, 19 December 2018
 
کد خبر: 59042

خشکسالی یا ترسالی؟ مسئله این است

خشکسالی یا ترسالی؟ مسئله این است
بارندگی های اخیر ایران را از خشکسالی رهانیده است؟ این سوالی است که نظر کارشناسان در پاسخ به آن قابل توجه است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری ریشه

سال زراعی یا سال آبی از ابتدای مهرماه شروع می‌شود و تا پایان شهریورماه هر سال ادامه می‌یابد. معمولا وضعیت بارش و دمای کشور، با مدت مشابه در سال گذشته و با میانگین بلندمدت (۱۰ ساله)، بررسی می‌شود. خوشبختانه از ابتدای سال زراعی ۹۷ مناطق مختلف کشور بارش‌های خوبی دریافت کرده‌اند. اما سئوال بزرگی که برای بسیاری از ایرانیان پیش آمده این است که آیا با توجه بهبود روند بارش‌ها طی دو ماه مهر و آبان سال جاری، امکان جبران کمبود آب و رفع خشکسالی‌ها وجود دارد؟

درحالی که ایران چند سالی است با کمبود آب دست‌ و پنجه نرم می‌کند؛ عده ای از کارشناسان با توجه به بارندگی های اخیر معتقدند کشور دوره خشکسالی را پشت سر گذاشته و وارد ترسالی شده است. از طرفی عده ای دیگر از کارشناسان اعتقاد متفاوتی دارند. به عقیده آن ها این بارندگی های امیدوار کننده مشکل اساسی دوره خشکسالی ایران را حل نکرده و نخواهد کرد.

کشور ما ایران در سال پیش رو پائیز پربارشی را پشت سر میگذارد و آسمان شهرهای آن خیس است.

مردم میگویند این بارش های مستمر حتما جبرانی است برای خشکسالی و کم آبی، اما حقیقتا این بارش ها خشکسالی انباشته و افت شدید آب های زیرزمینی را جبران نمیکند.

باتوجه به آمار بارش های سازمان هواشناسی میانگین بارش بلند مدت کشور در سال ۹۶ برابر ۱۱٫۲ میلیمتر و در سال ۹۷ برابر ۲۱٫۶ میلیمتر میباشد، که حدود ۱۰ میلیمتر افزایش پیدا کرده است، میانگین بارش بلند مدت پایتخت کشور ،تهران در سال قبل ۲۹ میلیمتر و امسال ۴۴٫۷ میلیمتر میباشد که حدود ۱۵٫۷ میلیمتر افزایش پیدا کرده است همچنین بیشتر استان های کشور پائیز پربارشی را پشت سر گذاشتند.

استان‌های خوزستان، ایلام، کهگلویه و بویر احمد و بوشهر هم از ابتدای مهرماه سال جاری تاکنون افزایش بارش داشتند که در مقابل استان های اردبیل، آذربایجان شرقی، سیستان و بلوچستان، زنجان و قزوین بارش کمتری نسبت به میانگین سالهای قبل دریافت کرده است.

حال برای پاسخ دادن به سوال فوق، باتوجه به آمارهای سازمان هواشناسی و مرکز خشکسالی بارش های پائیزی سهم ۲۵% از کل بارش های یکسال آبی را دارد، بدین ترتیب که ۳%از کل بارش های کشور در طول سال متعلق به مهرماه،۸%متعلق به آبان و ۱۴%متعلق به آذرماه می باشد که به احتمال قوی پائیز امسال ۲۵%سهم بارشی خود را پر میکند اما پایانی برای خشکسالی و نگرانی هایی که برای کم آبی وجود دارد نیست.

در ۱۱ سال آبی گذشته ایران حتی یک بار هم ترسالی نداشته و بارش ها زیر نرمال و یا نهایتا در حد نرمال بوده است که به‌همین دلیل آب های زیزمینی و آب های ذخیره شده پشت سدها بشدت افت کرده است.

بنابراین در واقع حداقل باید ۱۱ سال بارش بالای نرمال داشته باشیم تا این وضعیت بحرانی جبران پیدا کند.

اینطور نیست که این چالش کم‌آبی را ما الان داشته باشیم، نه صدها سال قبل هم این چالش را داشته‌ایم. صنعت قنات -که انتقال زیرسطحی آب است- بخاطر همین چالش کم‌آبی به وجود آمد، لذا این مربوط به امروز و دیروز و دو سال قبل نیست بلکه از صدها سال قبل در ایران وجود داشته است. بنابراین این بحثی که ما داریم بحث چالش کم‌آبی است که پیامد ناگوار تغییر اقلیم جهانی است و بحثی نیست که بگوییم مثلا دو سال دیگر برطرف می‌شود؛ نه این همیشگی و دائمی است.

در رابطه با اینکه چرا می‌گوییم دائمی است، باید دو موضوع خشکی و خشکسالی را با هم مقایسه کرد؛ خشکسالی پدیده‌ای دوره‌ای است یعنی اگر مثلا 5سال خشکسالی شود بعد از آن احتمال دارد که 5سال ترسالی داشته باشیم یا مثلا اگر 20سال خشکسالی داشته باشیم ممکن است بعدش 10سال ترسالی داشته باشیم. لذا خشکسالی پدیده‌ای دوره‌ای است و پدیده‌های دوره‌ای هم پشت‌ سر هم تکرار می‌شوند، حالا ممکن است دوره‌هایشان کوتاهتر یا بلندتر باشد.

مشکلی که ما در حال حاضر در ایران و خاورمیانه داریم خشکسالی نیست بلکه چالش خشکی و گسترش خشکی است. منطقه خاورمیانه روزبه‌روز دارد خشک‌تر می‌شود یعنی گرم‌تر می‌شود و آب کمتری را در اختیار خواهد داشت. بنابراین دو چالش عمده ما داریم یکی چالش خشکی و دوم چالش کم‌آبی که هر دوی آن‌ها پیامدهای ناگوار تغییر اقلیم جهانی هستند؛ اگر ما بخواهیم با این مواجهه بشویم باید تمام موارد دخیل در این‌ها را در نظر بگیریم که یک قسمتش خود آب است.

 

 

چند راه حل کلاسیک

مشکلات کم آبی و خشکسالی در جهان و به ویژه در ایران که یک سوم میانگین بارش جهان را دارد، مسأله‌ساز شده و در صورتی که راهکارهای درستی برای آن در نظر گرفته نشود، می‌تواند تهدیدی برای امنیت غذایی کشور باشد و تولید غذا را در آینده با مخاطراتی همراه سازد. بنابراین لازم است، ضمن بررسی چالش‌ها و مشکلات موجود راهکارهایی هم برای مقابله با این بحران در آینده داشته باشیم.

در این زمینه با اسکندر زند معاون سابق وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سابق سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی گفت‌وگویی انجام شده است.

وی در پاسخ به اینکه راهکارهای مقابله با خشکسالی و کم‌آبی در کشور چیست، گفت: خشکسالی ایران از 2 هزار سال پیش تا الان بوده است و ایران در زمان ساسانیان کشور خشکی بوده و چند تا تدبیر در این زمینه انجام داده‌ایم؛ نخست اینکه قنات‌ها را ایجاد کردیم که بیلان آبی را ثابت نگه داشت.

معاون سابق وزیر جهاد کشاوزری افزود: کار دوم این بود که زندگی با آب سبز بوده و در حقیقت  نوع زندگی عشایری در پاسخ به شرایط خشک کشور بوده است و کار سوم استفاده از الگوی غذایی کم آب‌بر بوده که هم گیاهان و هم حیوانات که مردم استفاده می‌کردند، کم‌آب‌بر بودند. آن زمان گاو هلشتاین نداشتیم، یا خیلی محصولات پر آب‌بر استفاده نمی‌کردیم.

رئیس سابق سازمان تات گفت: این مطالعه تاریخی به ما نشان می‌دهد که ما سازگاری با خشکی را در کشور طی سال‌های گذشته داشته‌ایم و در 50 سال اخیر ما با آمدن سدها، تکنولوژی، چاه‌های آب، موتور پمپ‌های آب همه اینها را فراموش کردیم و فکر کردیم که مشکل ما حل شده است و یک دفعه غفلت کردیم و این غفلت 50 ساله باعث شد که ما کلاً از ذخایر خودمان استفاده کنیم. بنابراین ما همان راهی را که پیشینیان ما انجام دادند، باید انجام دهیم، تاریخ مثل آینه بغل ماشین می‌ماند و باید عقب را نگاه کنیم تا خوب جلو برویم.

زند با بیان اینکه روش پیشینیان ما سازگاری با شرایط خشک بوده است و ما باید سازگاری با شرایط خشک را همچنان در اولویت قرار دهیم، گفت: باید به ازای هر مقدار بارندگی، خشکی و یا کم آبی که داریم، سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی و تکنولوژی در بخش کشاورزی و دانش در بخش کشاورزی را افزایش دهیم.

وی ادامه داد: کشاورزی گذشته ما آب مبنا بوده و زمین مبنا نبوده است. کشاورزی ما دانش مبنا بوده و منبع مبنا نبوده، بنابراین ما راهکارمان در آینده دانش‌بنیان کردن تکنولوژی و سرمایه‌گذاری بیشتر و سازگاری با شرایط است.

 

 

خبر خوش یلدایی برای آب و هوای ایران

بعد از یک وقفه حدود دوهفته‌ای در کاهش بارش‌ها در کشورمان، در حال حاضر به‌علت تشکیل یک "قطار موج" از سامانه‌های کم‌فشار (چرخندی) در سطح زمین همراه با سطوح بالایی جو از منتهی‌الیه شمال غرب اروپا (شمال انگلستان) تا شرق دریای مدیترانه که حرکتی به‌سمت شمال‌ غرب به شرق را دارند از روز پنجشنبه 15 آذر بارندگی‌ها بار دیگر در کشور به‌صورت متناوب آغاز می‌شود.

این بارندگی‌های تا "شب یلدا" با وقفه‌های 3 تا 4 روزه به‌صورت باران و گاهی به‌صورت برف در تمام نواحی غرب کشور، شمال‌ غرب، جنوب‌ غرب، نواحی مرکزی، تهران و برخی نقاط دیگر کشور به‌استثنای جنوب‌شرق کشور اتفاق خواهد افتاد.

در این مدت هیچ‌گونه "ناهنجاری سرمایی" خاصی را مشاهده نخواهیم کرد.

اما مشاهدات و تجربیات از مدلهای عددی و قیاسی نشان می‌دهد که در طول دو ماه آینده یعنی دی و بهمن‌ ماه (چله‌ بزرگ و چله کوچک) دو "ناهنجاری سرمایی" با ریزش برف متوسط در کشور اتفاق خواهد افتاد به‌طوری که مدت زمان ماندگاری آن به‌صورت COLD SPELL با بازه زمانی حدود 10روزه خواهد بود.

به‌خلاف اعلام سازمان هواشناسی که زمستان امسال را دو تا سه درجه سلیسیوس گرمتر از نرمال اعلام کرده است، با یورش این دو هوای سرد قطبی و شمال اروپا به کشورمان، میانگین دمای زمستانی امسال در حد نرمال خواهد بود!

ضمناً تا 9 اسفند مقدار بارش و دما به‌صورت نرمال خواهد بود و نتیجتاً می‌توان بارش‌های سال 97 را با در نظر گرفتن مقادیر بارش بهاری، پاییزی و زمستانی، بالاتر از حدنصاب نرمال و به‌طور چشمگیری بهتر از سال 96 به‌حساب آورد و در واقع سال 97 سال "ترسالی" برای کشورمان خواهد بود.

انتهای پیام

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.